"Jesteśmy krytykowani, bo tematy, które podejmujemy, budzą skrajne emocje."
Janusz Kurtyka, 1 IV 2009

"Polakom wciąż brak odwagi, by prezentować na zewnątrz swoją wizję historii."
Janusz Kurtyka, 1 IV 2009

"Jesteśmy ludźmi wolnymi, więc zachowujmy się jak ludzie wolni, a nie jak niewolnicy."
Janusz Kurtyka, 27 X 2001

Działalność Fundacji

Rajd Śladami Polskich Sił Zbrojnych na Z…

20-06-2019 Działalność

Zapraszamy do udziału w Rajdzie śladem dwóch wybitnych i wysoko zasłużonych polskich Generałów: Generała Stanisława Maczka – dowódcy I Dywizji Pancernej oraz Generała Stanisława Sosabowskiego-dowódcy I Samodzielnej Brygady Spadochronowej.  Obaj Generałowie...

więcej...

Konkurs o Nagrodę im. Janusza Kurtyki ro…

18-06-2019 Nagroda Edycja 2019

Z radością informujemy, że w III Edycji Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki, organizowanym przez Fundację im. Janusza Kurtyki, zwyciężyła książka Dr. Damiana K. Markowskiego pt.„Dwa powstania. Bitwa o Lwów...

więcej...

O Rotmistrzu Pileckim w 71. rocznicę śmi…

10-06-2019 Wydarzenia w Bibliotece im. Janusza Kurtyki

W 71. rocznicę śmierci Rotmistrza Witolda Pileckiego Fundacja im. Janusza Kurtyki zorganizowała wydarzenie zatytułowane: ”Rotmistrz Witold Pilecki – spotkanie wokół albumu Jacka Pawłowicza”, które odbyło się w Bibliotece im. Janusza...

więcej...

Relacja z Mazowieckiego Rajdu Śladami …

09-06-2019 Rajd Edycja 2019

W dniach 1-2 czerwca 2019 roku na terenie pięknych równin Mazowsza odbył się Mazowiecki Rajd Śladami „Roja". Wydarzenie było częścią III edycji projektu Rajd Śladami Żołnierzy Wyklętych. Pierwszego dnia rajdu grupą...

więcej...

Wykład panelowy pt.: "Polska Zwycię…

29-05-2019 Wydarzenia w Bibliotece im. Janusza Kurtyki

Już w najbliższy poniedziałek, 3 czerwca o godz. 18:30 w Bibliotece im. Janusza Kurtyki, odbędzie się wykład panelowy poświęcony polskim zwycięstwom militarnym, zatytułowany: "Polska Zwycięska: militarna victoria".   Jako współorganizator wydarzenia serdecznie...

więcej...

Rotmistrz Witold Pilecki - spotkanie wok…

17-05-2019 Wydarzenia w Bibliotece im. Janusza Kurtyki

W sobotę 25 maja 2019 r. o godzinie 13:00 w Bibliotece im. Janusza Kurtyki odbędzie się dyskusja zatytułowana "Rotmistrz Witold Pilecki - spotkanie wokół albumu J. Pawłowicza".  Spotkanie organizowane przez Fundację...

więcej...

Lubelski Rajd Śladami mjr. "Orlika…

12-05-2019 Rajd Edycja 2019

Fundacja im. Janusza Kurtyki zaprasza do udziału w Lubelski Rajdzie Śladami mjr. "Orlika", który odbędzie się w dniach 27-28 lipca 2019 roku. Rajd stanowi część III Edycji projektu Rajd Śladami Żołnierzy...

więcej...

O relacjach polsko-żydowskich w kontekśc…

29-04-2019 Historia, prawda, teraźniejszość

W środę 24 kwietnia 2019 r. o godz. 18:00 w Bibliotece im. Janusza Kurtyki w gmachu dawnego Aresztu Śledczego Warszawa-Mokotów przy ul. Rakowieckiej 37 odbyła się czwarta debata z cyklu...

więcej...

Finał Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kur…

28-04-2019 Nagroda Edycja 2019

Na podstawie załączonej uchwały z 18 kwietnia 2019 r., Rada Programowa Fundacji im. Janusza Kurtyki, po rozpatrzeniu rekomendacji Zespołu Konkursowego, skierowała do recenzji (tzw. procedury konkursowej), tj. dalszego etapu III...

więcej...

O relacjach polsko-rosyjskich w kontekśc…

15-04-2019 Historia, prawda, teraźniejszość

4 kwietnia 2019 r. w Bibliotece im. Janusza Kurtyki przy ul. Rakowieckiej 37 odbył się panel dyskusyjny zatytułowany „Relacje polsko-rosyjskie a pamięć o Zbrodni Katyńskiej”. Wydarzenie to stanowi jedno ze...

więcej...

Relacje polsko-żydowskie a narracje hist…

12-04-2019 Historia, prawda, teraźniejszość

Relacje polsko-żydowskie a narracje historyczne o II Wojnie Światowej

 W środę 24 kwietnia 2019 r. o godzinie 18:00 w Bibliotece im. Janusza Kurtyki przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie, będzie miała miejsce debata pt.: "Relacje polsko-żydowskie a narracje historyczne...

więcej...

Mazowiecki Rajd Śladami "Roja"

27-03-2019 Rajd Edycja 2019

Fundacja im. Janusza Kurtyki zaprasza do udziału w Mazowieckim Rajdzie Śladami st. sierż "Roja", który odbędzie się w dniach 1-2 czerwca 2019 roku. Rajd stanowi część III Edycji projektu Rajd Śladami...

więcej...
Zobacz wszystkie

Kulminacyjnym etapem Konkursu o Nagrodę im. Janusa Kurtyki jest wydanie zwycięskiej książki w Stanach Zjednoczonych. Tematem w I edycji w 2017 roku była: Przestrzeń między dwoma totalitaryzmami - dramat społeczeństwa i państwa polskiego w XX wieku. W Konkursie zwyciężyła praca prof. Tadeusza Wolszy:„Dotyk Katynia - To co widziałem, przekracza swą grozą najśmielsze fantazje. Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku”. Przyznano również wyróżnienie, które otrzymał Mieczysław Nurek za publikację pt. "Gorycz zwycięstwa. Los Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po II wojnie światowej".

Zwycięska publikacja została wydana w ilości 2000 sztuk. Z których 1700 przeznaczone jest na rynek amerykański.

Wydanie książki jest bardzo ważnym krokiem w kierunku promowania polskiej historii w Stanach Zjednoczonych. Temat Katynia wciąż bywa nieznany i bagatelizowany, co pokazała niedawna historia związana z przesunięciem Pomnika Katyńskiego w New Jersey, który stał się inspiracją dla okładki książki Laureata Konkursu.

Poniżej fragment wstępu do książki autorstwa Prezesa Fundacji im. Janusza Kurtyki - Pawła Kurtyki.

Istnieją punkty historii, które kształtują tożsamość narodów. To swego rodzaju konstytucje, zbiory najważniejszych wydarzeń, dzieł, myśli. Jednym z elementów polskiego zbioru jest Zbrodnia Katyńska. Konstytuuje nas - bo celem jej sprawców była ludobójcza zagłada polskiej elity narodowej. Wzięci do niewoli oficerowie, bez procesu i wyroku zostali zamordowani strzałem w tył głowy, zakopani w lesie, bez grobu, bez powiadomienia rodziny - skazani na zapomnienie. Bo byli Polakami, myśleli jak Polacy, patrzyli na świat poprzez pryzmat polskich wartości i polskiego interesu narodowego. Uznani zostali za niezdatnych i niemogących się przystosować do sowieckiego systemu, do ideologii komunistycznej. Byli inteligencją, elitą przedwojennego państwa. Mieli wyginąć aby nie móc prowadzić narodu w sytuacji gdy jego ziemie opanuje sowiecki okupant. 

W historii, którą przedstawiamy splótł się dramat życia ludzi świadczących o zbrodni. Sprawa Katynia jest historią wielkiego kłamstwa, które obiegło świat i miało żyć wiecznie. O zbrodniach armii sowieckiej, o naturze systemu komunistycznego nie można było mówić prawdy. W związku z tym istniały dwie rzeczywistości: ta, która dąży do prawdy oraz ta oficjalna. Myślący i mówiący inaczej byli prześladowani. Nie tylko w kraju przez aparat bezpieczeństwa. Również na świecie, za sprawą działań wywiadu oraz politycznych popleczników, takich jak działające w Europie Zachodniej partie komunistyczne. Stąd tytuł – Dotyk Katynia – gdyż tych, którzy mieli kontakt z tą sprawą, choćby przypadkowy i niezamierzony, czekały dalekosiężne represje do końca życia.

W szerszym kontekście Zbrodnia Katyńska rzuciła wyzwanie temu co euroatlantycka wspólnota uznaje za fundamentalne wartości takie jak wolność przekonań, wyznania, prawa człowieka. Te wartości wyznawane przez społeczeństwo polskie stanowiły przeszkodę dla totalitarnych reżimów hitlerowskich Niemiec i ZSRS. Nie było dla nich miejsca w komunistycznym państwie. Dlatego ujawnienie Zbrodni Katyńskiej  było  niepożądane przez  sojusz angielsko - rosyjsko – amerykański, a prawda o niej na świecie mogła zostać wysłuchana dopiero po rozpoczęciu zimnej wojny.

Temat zbrodni katyńskiej jest w dalszym ciągu aktualny. Nie tylko dlatego, że sprawa udostępnienia wszystkich dokumentów przez Federację Rosyjską stronie polskiej do badań naukowych  po dziś dzień nie została ukończona, sprawców nie pociągnięto do odpowiedzialności – choćby symbolicznej - a rodziny pomordowanych nie otrzymały rekompensat finansowych. Ważne jest aby na forum międzynarodowym mówić o sprawach które przez lata były zakłamane, negowane a do dziś pozostają niedokończone. To nie tylko kwestia przywracania elementarnej sprawiedliwości ale również kwestia w pewnym sensie filozoficzno-etyczna. Podnoszenie tej problematyki to cywilizacyjny obowiązek, który sprawia, że nawet upływ czasu nie pozwala zamiatać zbrodni ludobójstwa pod dywan.  W czasie, gdy rządzący  Federacją Rosyjską odwołują się do dziedzictwa ZSRS warto przypomnieć naturę tego systemu, do którego się odwołują i podnieść hasło geopolitycznej przestrogi dla całego wolnego świata, iż kończy się sen o końcu historii.

Sylwetka Laureata Konkursu oraz autora książki:

 Prof. Tadeusz Wolsza – ur. 1956, historyk i politolog. Specjalizuje się w najnowszej historii Polski, zwłaszcza w problematyce wojennej i powojennej polskiej emigracji politycznej, zbrodni katyńskiej, drugiej konspiracji, więziennictwa i zbrodni stalinowskich w Polsce powojennej, postaw środowisk twórczych, naukowych i dziennikarskich w latach 1945-1990. Pracownik Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. W latach 2011-2016 członek Rady Instytutu Pamięci Narodowej. Od 2016 r. członek Kolegium IPN oraz Zespołu do spraw Nagród działającego przy Prezesie Rady Ministrów. Redaktor naczelny periodyku naukowego „Dzieje Najnowsze”. Opublikował ponad 280 prac. Jego prace ukazały się w językach: polskim, rosyjskim, niemieckim, angielskim, włoskim, serbskim i słowackim.
 
 

 

Książka nie powstałaby bez zaangażowania poniższych osób:

Tłumaczenie z j. polskiego na j.angielski: Teresa Bałuk-Ulewiczowa, Marta Kapera, Piotr Pieńkowski 
Korekta: Teresa Bałuk-Ulewiczowa
DTP: Piotr Perzyna
Projekt okładki: Piotr Perzyna

 

Wydawcą książki w Stanach Zjednoczonych jest Carolina Academic Press

 

Sponsorem strategicznym projektu jest Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych

 

Projekt dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach Programu "Patriotyzm Jutra". 

     

 

 

Książka, którą oddajemy do rąk Czytelników, jest zapisem obrad konferencji naukowej pt. Polska polityka historyczna w międzynarodowym wymiarze: w poszukiwaniu źródła sukcesu, która odbyła się 17 października 2016 roku w Pałacu Belwederskim w Warszawie. Zorganizowała ją Fundacja im. Janusza Kurtyki we współpracy z Kancelarią Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Pana Andrzeja Dudy. Konferencję poprzedziło pierwsze Zebranie Rady Programowej Fundacji, skupiającej wybitnych przedstawicieli życia naukowego i publicznego.

W spotkaniu wzięli udział naukowcy, przedstawiciele instytucji publicznych, reprezentanci środowisk społecznych oraz pozostali goście. Wśród panelistów znaleźli się wybitni badacze, prawnicy oraz działacze społeczni: prof. dr hab. Andrzej Nowak (Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Jagielloński), Terry Tegnazian (Wydawnictwo Aquila Polonica w Los Angeles), prof. dr hab. Zdzisław Krasnodębski (Uniwersytet w Bremie, Akademia Ignatianum w Krakowie), dr hab. Filip Musiał (Akademia Ignatianum w Krakowie, Instytut Pamięci Narodowej), dr hab. Bogdan Musiał (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie), dr Jacek Pawłowicz (Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie), prof. dr hab. Wojciech Roszkowski (Polska Akademia Nauk), dr Hanna Labrenz-Weiβ (Urząd Gaucka w Berlinie), mec. Jerzy Pasieka (Kancelaria „Pasieka, Derlikowski, Brzozowska i Partnerzy” w Warszawie, Fundacja im. Janusza Kurtyki), mec. Lech Obara (Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów „Lech Obara i Współpracownicy”) oraz red. Maciej Świrski (Reduta Dobrego Imienia – Polska Liga przeciw Zniesławieniom). To właśnie odczyty wymienionych referentów oraz głosy wybranych uczestników dyskusji złożyły się na niniejszą publikację.

Konferencji w Belwederze towarzyszyła uroczysta inauguracja działalności Fundacji im. Janusza Kurtyki założonej w 2015 roku. Dąży ona przede wszystkim do promowania polskiej historii i historiografii poza granicami kraju poprzez szereg różnorodnych projektów. Wśród nich centralne miejsce zajmuje Konkurs o Nagrodę im. Janusza Kurtyki, której formą jest przetłumaczenie na język angielski wyróżnionej książki polskiego badacza oraz jej wydanie i promocja za granicą.

Odrębnym celem organizacji jest upamiętnienie oraz popularyzacja spuścizny jej Patrona, Profesora Janusza Kurtyki, wybitnego uczonego, działacza społecznego i Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w latach 2005-2010, który zginął tragicznie w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem. Zespół Fundacji pragnie w ten sposób zbudować Patronowi pomnik, który – nawiązując do słów Horacego – będzie trwalszy niż ze spiżu.

Polityka historyczna, stanowiąca oś tematyczną konferencji, była bardzo bliska Profesorowi Kurtyce, stała się wręcz priorytetem wielu Jego inicjatyw. Redakcja postanowiła włączyć do książki fragmenty wypowiedzi Profesora, by przybliżyć Czytelnikom Jego wyjątkowo wnikliwą analizę wpływu historiografii na proces kształtowania tożsamości narodu. Była ona oparta na długoletniej pracy naukowej i doskonałym warsztacie badacza, a także wynikających z nich przemyśleniach i sugestiach działań w zakresie polityki historycznej. Przedstawione teksty są najczęściej fragmentami debat publicznych, wypowiedziami formułowanymi na bieżąco, żywymi zdaniami przepisanymi później na papier – tym większa jest ich wartość. Mimo upływu niemal dziesięciu lat nadal porażają swoja aktualnością. Profesor Kurtyka podczas konferencji Politics of Memory and Historical Identity w 2007 roku w ten sposób mówił o naszej przestrzeni geopolitycznej: Dziedzictwo historyczne, efekty wielowiekowych, szczególnie skomplikowanych procesów społecznych, następstwa długiego współistnienia społeczności wielu wyznań chrześcijańskich (wyznanie prawosławne, katolickie, greckokatolickie, ormiańskie ortodoksyjne i katolickie) i religii niechrześcijańskich  poddanych w XX wieku terrorowi ateistycznej dyktatury bolszewickiej (komunistycznej) w efekcie pozwalają obserwować proces przebudowy i odtwarzania w skali społecznej świadomości historycznej, stawiają wielkie wyzwania przed władzami państwowymi, dla których historia zawsze i wszędzie jest częścią legitymizacji (nawet jeśli deklarują one ucieczkę od historii), wreszcie są wielkim wyzwaniem dla badaczy. […] Historia musi być automatycznie  jednym z punktów odniesienia każdego rządu i systemu rządów – bowiem stosunek do historii zawsze jest jednym z elementów takiej lub innej taktyki legitymizowania rządów i formowania racji stanu. Stosunek społeczeństwa/narodu do przeszłości i jego świadomość historyczna jest też czynnikiem politycznym – może bowiem w mniejszym lub większym stopniu decydować o zachowaniach i preferencjach politycznych.

 

Polska polityka historyczna w międzynarodowym wymiarze: w poszukiwaniu źródła sukcesu. Zapis konferencji inaugurującej działalność Fundacji im. Janusza Kurtyki. Belweder, 17 października 2016 roku, red. Z. Kurtyka, D. Bębnowski, Fundacja im. Janusza Kurtyki, Kancelaria Prezydenta RP, Warszawa 2017, ss. 112.

Publikację można pobrać pod poniższym linkiem:
Polska polityka historyczna w międzynarodowym wymiarze: w poszukiwaniu sukcesu

W dniu 17 września 2013 r.  –w 74. rocznicę agresji sowieckiej  na Polskę– w warszawskim klubie studenckim "Hybrydy" odbyła się prezentacja Prawdziwej "księgi zasług" Wojciecha Jaruzelskiego. Publikacja ta jest odpowiedzią młodych ludzi na fałszowanie najnowszej historii Polski oraz na próby gloryfikacji  postaci generała przez środowiska lewicowe.

Dzieło to jest owocem wspólnej pracy stowarzyszeń studenckich oraz młodzieżowych organizacji konserwatywnych i patriotycznych:  Młodzi dla Polski, Studenci dla Rzeczypospolitej, Sapere Aude,  KoLiber oraz Red is Bad. W księdze znaleźć można 20 specjalnie wybranych wydarzeń z życia Jaruzelskiego pokazujących jego prawdziwe postawy i zachowania względem społeczeństwa. W naukowym komitecie  wsparcia tego przedsięwzięcia znalazły się liczne autorytety z zakresu historii m.in. prof. Andrzej Nowak, prof. Jan Żaryn, prof. Marek Chodakiewicz czy dr Wojciech Muszyński. Sama księga, jak podkreślają jej autorzy, nie ma  jednak charakteru naukowego, lecz popularnonaukowy.

Księga dostępna po kliknięciu w obrazek:

Zapoczątkowana przez portal Żelazna Logika akcja #germandeathcamps wywołała w przestrzeni publicznej wiele poruszenia. Wobec tego, zachęcamy Państwa do zapoznania się z poniższą rozmową, z mecenasami Lechem Obarą oraz Szymonem Topą -  pełnomocnikami Karola Tendery oraz autorami pozwu przeciwko ZDF od którego rozpoczęła się walka z określeniem "polskie obozy śmierci".

W ostatnich dniach popularnością popularnością cieszy się akcja zainicjowana przez portal żelazna logika - #germandeathcamps, która jest odpowiedzią na sposób wykoniania wyroku sądowego, na mocy którego nakazano ZDF przeproszenie Pana Karola Tendery za użycie określenia "Polskie Obozy Śmierci". Czy mogliby Panowie pokrótce przypomnieć czego dotyczył proces i jaka została nakazana forma przeprosin?

Pan Karol Tedera (były więzień obozu w Auschwitz) pozwał niemiecką telewizję publiczną ZDF. W powództwie domagał się od niemieckiej telewizji m.in. publicznych przeprosin za to, iż w dniu 15 lipca 2013r. na swoim portalu www.zdf.de, informując czytelników o planowanej emisji programu dokumentalnego o tytule pt. „Verschollene Filmschatze. 1945. Die Befreiung der Konzentrationslager”, w opisie tego filmu posłużyła się określeniem „der polnischen Vernichtungslager Majdanek und Auschwitz” (polskie obozy zagłady Majdanek i Auschwitz), określając w ten sposób niemieckie obozy zagłady, służące do eksterminacji (masowego zabijania) uwięzionych w nim osób, zlokalizowane w okresie II Wojny Światowej na terenie okupowanej Polski. W jego ocenie publikacja ta narusza jego poczucie przynależności narodowej i godność narodową, które winny być chronione przez prawo na zasadzie przewidzianej dla dóbr osobistych.

Sąd Apelacyjny w Krakowie nakazał pozwanej ZDF opublikować na portalu internetowym www.zdf.de, i pozostawienie przez okres 1 miesiąca, na stronie głównej w ramce wyboldowaną czcionką 14 pkt na własny koszt oświadczenia o określonej treści, zawierającej przeprosiny za naruszenie dóbr osobistych Pana Karola Tendery.

Co Panowie myślą o sposobie wykonania wyroku przez ZDF? Jak sie do niego Panowie ustosunkują?

ZDF w naszej ocenie nie wykonała wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Na stronie głównej www.zdf.de nie znajdziemy określonego w wyroku oświadczeni Znajdziemy tylko link do podstrony, zawierającej określony w wyroku tekst. Nadto, tabelce zawierającej treść przeprosin towarzyszy komentarz redakcji, w którym tłumaczy się ona, z jakiego powodu na jej stronie internetowej nalazło się określenie, za które musi przepraszać. W naszej ocenie ma to na celu osłabić sens tych przeprosin.

Czy Panu Tenderowi przysługują środki prawne, które umożliwiają prawidłowe wykonanie wyroku i czy zostaną one wykorzystane?

Zamierzamy skorzystać z przepisów unijnych, tj. przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, które nakazują państwom unijnym (tu: Niemcom) wzajemne uznawanie orzeczeń wydanych w innym państwie członkowskim (tu: w Polsce). Na podstawie tych przepisów wyrok Polski będzie wykonywany na terenie Niemiec takich samych zasadach jakby egzekwowany był podobny wyrok wydany przez sąd niemiecki.

Jak oceniają Panowie rolę takich inicjatyw jak ta zorganizowana przez portal Żelazna Logika?

Inicjatywa ta potwierdza, że zjawisko nazwane przez prof. Artura Nowaka-Fara wadliwym kodem pamięci bardzo niepokoi i oburza polskie społeczeństwo. Nie jest to nam, jako wspólnocie narodowej, obojętne i chcemy się temu przeciwstawiać. Nie jest to więc tylko oburzenie garstki „fanatyków”. Akcja ta pokazuje również, że przeciwdziałanie „polskim obozom” jest wspólną sprawą, w której różne osoby, o różnych poglądach i różnych temperamentach, mają jeden wspólny cel, tj. zamanifestować oburzenie w związku z fałszowaniem pamięci o sprawcach zbrodni obozów koncentracyjnych. I właśnie ten wspólny cel powinien przyświecać we wszelkich inicjatywach zmierzających do zwalczania zjawiska „polskich obozów”. Dzięki temu bowiem, mogą one znaleźć zrozumienie na arenie międzynarodowej.

Uczestnicy akcji publikujący na profilu ZDF grafiki przypominające odpowiedzialność Niemców są blokowani przez administracje profilu. Czy jest to zgodne z prawem?

Każdy taki przypadek winien być oceniany w sposób indywidualny pod kątem treści danego postu. Wątpliwości jednak budzi blokowanie postów tylko dlatego, że dotyczy określonego zagadnienia, czyli przypomnienia, kto był sprawcą zbrodni obozów zagłady. Z drugiej strony ZDF, jako właściciel profilu, ma prawo decydowania o jej zawartości i publikowanych na niej postach. Wydaje się zresztą, że dzięki temu inicjatywa ta osiąga swój cel. Zwraca bowiem uwagę niemieckiej redakcji na niezadowolenie Polaków i w przewrotny sposób pokazuje opinii publicznej, że ZDF nie zawsze chce pokazywać prawdę o niemieckich obozach koncentracyjnych; nie jest to dla niej „wygodny” temat.

Skąd Panów zdaniem wynika aż tak szeroki brak wiedzy w zachodnich mediach na temat obozów śmierci? Czy może jest to celowe manipulowanie faktami?

Niektórzy wierzą, że „polskie obozy” są pomysłem niemieckiego wywiadu zrodzonym w latach pięćdziesiątych z inicjatywy byłego SS-mana Reinharda Gehlena. Miało zmierzać do zniekształcenia negatywnego wizerunku Niemiec, jako narodu zbrodniarzy. Nie wydaje się, aby można było udowodnić ta teorię. Jej ewentualne dowody są przechowywane w archiwach służb wywiadowczych. Jakkolwiek jest faktem, że upowszechnił się w języku powszechnym, w szczególności w języku dziennikarzy, zwrot o „polskich obozach”. Nawet przyjęło się wygodne wytłumaczenie, że jest to po prostu geograficzne określenie położenia obozu. Nie można jednak nie zauważyć, że nie słyszymy o francuskich, czeskich czy austriackich obozach.

Nazwa „polskie obozy” jest jednym z efektów szerszego zjawiska wpisującego się z niemiecką politykę historyczną zmierzającą do wywołania czegoś co prof. Zbigniew Mazur nazwał „wspólnotą sprawców”. Podobnie w życiu codziennym, niektórzy sprawcy występku tłumaczą się, że przecież inni też tak robią. Innymi słowy, wierzymy, że „polskie obozy” są realizacją tej samej strategii, która spowodowała m.in. powstanie Muzeum Wypędzonych w Berlinie, eksponowanie przez Niemców ofiar alianckiego bombardowania Drezna czy wyprodukowanie przez ZDF filmu „Nasze matki, nasi ojcowie”. Nie ma przy tym znaczenia, czy jest to efekt strategii centralnie sterowanej przez rządowe lub pozarządowe instytucje czy jedynie równoległe i niejednokrotnie niezależne od siebie dążenie wielu środowisk działających w zbieżnym celu po prostu polepszenia wizerunku Niemiec. W każdym z tych przypadków niezbędne jest przeciwdziałanie tym działaniom, ponieważ uderza to w efekcie w wizerunek Polski i Polaków na świecie.

Jak oceniają Panowie działania polskich władz w obronie dobrego imienia Polski na arenie międzynarodowej?

Doświadczenie pokazuje, że nie jest ono wystarczające i wciąż wymaga pracy polskich władz. Można zresztą w tej dziedzinie wzorować się na samych Niemcach. Powinniśmy w podobny sposób przedstawiać światu naszą historię i historię ofiar obozów koncentracyjnych. Odpowiedzią na film „Nasze matki, nasi ojcowie” powinien być film o naszych, polskich matkach i ojcach, których eksterminowano, rozstrzeliwano, a którzy pomimo grożącej kary śmierci pomagali Żydom. Odpowiedzią na film o bombardowaniu Drezna, powinien być obraz bezsensownym niszczeniu Warszawy przed jej opuszczeniem przez wojska niemieckie. Obrazy gwałconych Niemek w Berlinie, skonfrontujmy z bestialstwem niemieckich oprawców wobec warszawskich powstańców, obrazem gwałconych sanitariuszek, łączniczek i harcerek oraz rozstrzelanej Woli. W odpowiedzi na lament związany z „wypędzaniem” Niemców, porównywany przez nich do zbrodni masowej zagłady, odpowiedzmy obrazem wypędzeń Polaków z kraju Warty i Pomorza oraz z tragedią dzieci Zamojszczyzny, a także wysiedleń popowstańczych.

Ważne jest, aby przypominać, kto rozpoczął II wojnę światową, kto był agresorem, a kto ofiarą. Nie byli to jacyś naziści, byli to Niemcy. Musimy o tym mówić, musimy to pokazywać, musimy w to inwestować.

Czy podejmowane są również kroki na gruncie prawa karnego, czy mamy do czynienia jedynie z możliwością cywilnoprawną walki z tymi zjawiskami? Na jakie przeszkody trafiają poszkodowani w dochodzeniu swych praw?

Sprawa Pana Karola Tendery pokazuje, że droga cywilna, jaka by nie była, może pozwolić osiągnąć jakieś efekty. Inaczej jest na gruncie prawa karnego. Co prawda, można znaleźć w polskim prawie przepis art. 55 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który mógłby służyć karaniu za umyślne przypadku fałszowania historii o zbrodniach obozów koncentracyjnych. Jednakże nie ma obecnie możliwości jego wykonywania wobec cudzoziemców. Nadto, polskie organy ścigania, w praktyce przyjmują, że „polskie obozy” nie jest zaprzeczeniem zbrodni obozów koncentracyjnych, tylko geograficznym określeniem miejsca położenia danego obozu. Z tego zresztą powodu mamy obawy, że w praktyce nie będą stosowane przepisy, przewidziane w projekcie zmian ustawy o IPN, mające z założenia służyć karaniu m.in. zagranicznych dziennikarzy za „polskie obozy”. Projektowane przepisy są zbyt ogólne i przez to mogą spotkać taki sam los, jaki spotkał obecnie obowiązujący przepis art. 55 ustawy o IPN.

Na koniec pytanie, co według Panów możemy zrobić my jako obywatele, którym zależy na dobrym imieniu Polski, by coraz rzadziej do takich sytuacji dochodziło?

Przypominać światu wszelkimi dostępnymi nam środkami, jaka jest prawdziwa historia ofiar obozów zagłady. Należy to czynić nie tylko ze względu na wizerunek Polski, ale przede wszystkim realizując zobowiązanie wobec milionów ofiar tragedii jaka rozegrała się w okresie II Wojny Światowej w barakach niemieckich obozów koncentracyjnych i niemieckich obozów zagłady.

 

Rozmowę przeprowadził Aleksander Podgórny - Kierownik Działu Promocji Fundacji im. Janusza Kurtyki.

 

Patron

Janusz Marek Kurtyka - ur. 13 sierpnia 1960 r. w Krakowie, zginął 10 kwietnia 2010 r. w Smoleńsku - polski historyk, mediewista, doktor habilitowany nauk humanistycznych. W latach 2005 - 2010 Prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

Janusz Kurtyka był jednym z pierwszych badaczy, którzy naukowo podjęli temat Żołnierzy Wyklętych, twórcą Zeszytów Historycznych WiN-u - periodyku naukowego, który przed powstaniem IPN stanowił jedną z kluczowych platform przekazywania wiedzy dotyczącej powojennego podziemia antykomunistycznego w PRL.

Za czasów jego prezesury w IPN dokonał się strategiczny przełom w narracji o polskiej historii najnowszej. Poddano systemowym badaniom naukowym agenturę komunistyczną w środowiskach opozycyjnych i dzieje podziemia antykomunistycznego co, już po jego śmierci, zaowocowało rozkwitem inicjatyw obywatelskich w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych 1 marca. Inicjatorami jego ustanowienia byli Prezydent RP Lech Kaczyński i Prezes IPN Janusz Kurtyka.

Kawaler odznaczeń państwowych: Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski, Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyża Wolności i Solidarności, Orderu Zasługi dla Ukrainy III klasy. Laureat Nagrody Kustosz Pamięci Narodowej oraz licznych nagród naukowych.

 

Dane kontaktowe

Adres rejestrowy:                 Adres do korespondencji:

ul. Wysłouchów 4/20           Ul. Rakowiecka 37
30-611 Kraków                      02-521 Warszawa

tel: +48 667 374 761

kontakty e-mail:

Prezes Zarządu: prezes@fundacjakurtyki.pl

Wiceprezes ds. projektowych: projekty@fundacjakurtyki.pl

Wiceprezes ds. naukowych: nauka@fundacjakurtyki.pl

Kierownik ds. promocji: media@fundacjakurtyki.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone © Fundacja im. Janusza Kurtyki
projekt i wykonanie Studio graficzne