"Jesteśmy krytykowani, bo tematy, które podejmujemy, budzą skrajne emocje."
Janusz Kurtyka, 1 IV 2009

"Polakom wciąż brak odwagi, by prezentować na zewnątrz swoją wizję historii."
Janusz Kurtyka, 1 IV 2009

"Jesteśmy ludźmi wolnymi, więc zachowujmy się jak ludzie wolni, a nie jak niewolnicy."
Janusz Kurtyka, 27 X 2001

Zobacz wszystkie


12 listopada 2019 r. Profesor Tadeusz Wolsza wyruszy w podróż po USA, promującą jego książką pt. Encounter with Katyn. Książka zwyciężyła w I Edycji Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki i jako zwycięska publikacja została przetłumaczona i wydana przez Fundację im. Janusza Kurtyki i Carolina Academic Press w USA w 2018 r.

Między 13 a 20 listopada Profesor Wolsza wygłosi wykłady w 6 ważnych ośrodkach intelektualnych, zlokalizowanych w 4 amerykańskich miastach Houston, Nowym Jorku, Chicago i Waszyngtonie. Wydana książka stanie się w nich pretekstem do poruszenia szeregu istotnych również współcześnie tematów takich jak rola pamięci o Katyniu dla współczesnych społeczeństw, metody sowietyzacji Europy Środkowo-Wschodniej czy międzynarodowe aspekty Zbrodni Katyńskiej. Spotkania, tworzone z uwzględnieniem profilu goszczącego Profesora ośrodka, w dużej części angażować będą lokalnych partnerów projektu, którzy ubogacą wydarzenia o nową, oryginalną lokalną perspektywę. Spotkania połączone będą z projekcją spotu, promującego książkę, a także z możliwością jej zakupu. W kilku miejscach urozmaici je projekcja filmu The Graves of Katyn i prezentacje multimedialne z materiałami archiwalnymi.


Lista spotkań (porządek chronologiczny, czas lokalny)

 

1. University of St. Thomas, Houston – 13 listopada 2019, g. 19:00

 

The Katyn Massacre as a component of the memory of the 20th century's totalitarianism and of the identity of Poles.

 

Scanlan Room, University of St. Thomas,

3800 Montrose Boulevard,

Houston, Texas 77006-4626


2. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Nowy Jork – 14 listopada 2019, g. 18:00

 

Witnesses of the truth and their legacy. Polish historical policy in the context of publishing in the USA by the Janusz Kurtyka Foundation Tadeusz Wolsza’s Encounter with Katyn.

 

Jozef Pilsudski Institute of America,

138 Greenpoint Ave, 

Brooklyn, NY 11222

 

Więcej informacji: https://www.facebook.com/events/419980418688663/


3. Polish National Alliance, Chicago – 17 listopada 2019, g. 14:00

 

Spotkanie dla Polonii - odbędzie się w języku polskim.

 

KATYŃ: Świadkowie prawdy i ich spuścizna. Polska polityka historyczna w kontekście wydania przez Fundację im. Janusza Kurtyki w USA książki Encounter with Katyn Tadeusza Wolszy.

 

Polish National Alliance,

6100 N Cicero Ave,

Chicago, IL 60646

 

Więcej informacji: https://www.facebook.com/events/737727743411111/


4. Victims of Communism Memorial Foundation, Waszyngton - 18 listopada 2019, g. 15:00

 

The sovietization of East Central Europe as exemplified by the Katyn Massacre

 

Victims of Communism Memorial Foundation,

300 New Jersey Avenue NW, Suite 900

Washington, DC 20001

 

Więcej informacji: https://www.facebook.com/events/457361784897267/


5. National Press Club, Waszyngton (Poland First to Fight! International Historical Conference), 19 listopada 2019, g. 10:00 

 

The Katyn massacre and the Katyn lie in the international arena

 

National Press Club,

529 14th St NW,

Washington, DC 20045,

 

Więcej informacji: https://www.facebook.com/events/399005857713925/

 

Więcej o konferencji Poland First to Fight: https://ipoland.org/


6. Institute of World Politics, Waszyngton, 20 listopada 2019, g. 13:00

 

International aspects of the Katyn Massacre

 

Institute of World Politics

1521 16th St NW,

Washington, DC 20036


Gen Wolności

 

Podróż profesora Wolszy po USA stanowi pierwsza odsłonę projektu Gen Wolność, skupiającego wysiłki Fundacji im. Janusza Kurtyki związane z promocją zwycięskich w kolejnych edycjach Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki prac.  W ramach projektu Fundacja starać się będzie pokazać za granicą, że kluczem dla zrozumienia polskiej historii jest wolność. W tegorocznej odsłonie projektu zatytułowanej Encounter with Katyn. A disturbing freedom Fundacja ukaże Zbrodnię Katyńską jako reakcję totalitarnego reżimu, jakim był Związek Sowiecki na przeszkadzającej mu w ekspansji, bo niosącą Gen Wolności polską elitę.

 

Więcej informacji o autorze, książce i projekcie znajdziecie Państwo poniżej.

 

 

O autorze

Profesor Tadeusz Wolsza jest cenionym polskim historykiem I politologiem (afiliacje akademickie Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Instytut Pamięci Narodowej). Urodził się w 1956 r. w Polsce. Specjalizuje się w historii najnowszej Polski, w szczególności w wojennej i powojennej polskiej emigracji politycznej, Zbrodni Katyńskiej, drugiej konspiracji, więziennictwie i zbrodniach stalinowskich w Polsce powojennej. Profesor Wolsza opublikował ponad 280 prac, z których część ukazała się w językach obcych polskim, rosyjskim, niemieckim, angielskim, włoskim, serbskim i słowackim.

 

 

 

 

 

O książce

Encounter With Katyn The Wartime and Postwar Story of Poles Who Saw the Katyn Site in 1943 

 

W historiografii spotkać można dwie zasadnicze perspektywy pisania o Katyniu perspektywę ofiar i, w nieco mniejszym stopniu, perspektywę sprawców. W Encounter with Katyń Profesor Wolsza opisuje Zrodnię Katyńską z jeszcze innej perspektywy – perspektywy ponad 60 przedstawicieli różnych grup społecznych, którzy wizytowali Katyń w 1943 roku. Powojenny reżim komunistyczny w Polsce przeprowadzał kampanię represji i odwetu przeciwko wspomnianym świadkom sowieckiej zbrodni. Byli oni oskarżani o kolaborację z Niemcami, zmuszani do zmiany zeznań o prawdziwych sprawcach czy więzieni. Niektórzy z nich musieli opuścić kraj. Książka Profesora Tadeusza Wolszy opisuje Zbrodnię Katyńską nie tylko jako eksterminację polskich elit przez totalitarny reżim, ale także jako symbol walki o takie uniwersalne wartości jak pamięć, prawda, sprawiedliwości.

 

 

O projekcie

 

Encounter with Katyn A disturbing freedom.

 

Istotą projektu jest opowiedzenie historii Genu Wolności, który przeszkadzał i ostatecznie pokonał totalitarne reżimy. Encounter with Katyn. A disturbing freedom to seria wykładów, dyskusji i prezentacji o Zbrodni Katyńskiej, odbywających się w USA jesienią 2019 r. Program każdego spotkania tworzony jest we współpracy z lokalnym partnerem, co pomaga kształtować jego przebieg zgodnie z profilem I preferencjami lokalnej społeczności. Organizator, Fundacja im. Janusza Kurtyki tworzy  dzieki temu wyjątkową formułę debaty na tak ważne tematy, związane ze Zbrodnią Katyńską, jak ideologie totalitarne, pamięć czy konsekwencje imperializmu. Pretekstem do dyskusji jest książka Encounter with Katyn autorstwa Tadeusza Wolszy, która zwyciężyła w I Edycji Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki. Dzięki zwycięstwie w Konkursie książka została przetłumaczona i wydana w USA przez Fundację im. Janusza Kurtyki i Carolina Academic Press w 2018 r.

  

 

 

 

O Nagrodzie im. Janusza Kurtyki

 

Celem Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki jest wyróżnienie najlepszej pracy z zakresu nauk humanistycznych, społecznych lub prawnych, której problematyka koresponduje z tematyką danej edycji. Zwycięska publikacja powinna przyczyniać się do upamiętnienia I rozpowszechnienia polskiej kultury I historii zagranicą. Dzięki wygranej w Konkursie jest tłumaczona na języki obce I dystrybuowana zagranicą.

 

 

 

 

 

Dofinansowanie

 

Spotkania są częścią szerszego projektu zatytułowanego Umiędzynarodowienie polskiej historiografii i zwiększenie rozpoznawalności osiągnięć polskich badaczy poprzez poszerzenie dostępności językowej i promocje najlepszych pozycji w latach 2019-2020, dofinansowanego ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu DIALOG. Projekt łączy kilka działań Fundacji związanych z jej najważniejszą inicjatywą – Nagrodą im. Janusza Kurtyki

 

 

Miło nam poinformować, że już od najbliższego roku w amerykańskich księgarniach pojawi się zwycięska z I edycji Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki praca prof. Tadeusza Wolszy:„Dotyk Katynia - To co widziałem, przekracza swą grozą najśmielsze fantazje. Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku”. W języku angielskim jej tytuł brzmi następująco: "Encounter with Katyń The Wartime and Postwar Story of Poles Who Saw the Katyń Site in 1943".

Kulminacyjnym etapem Konkursu o Nagrodę im. Janusa Kurtyki jest wydanie książki w Stanach Zjednoczonych. Tematem w I edycji w 2017 roku była: Przestrzeń między dwoma totalitaryzmami - dramat społeczeństwa i państwa polskiego w XX wieku. W Konkursie przyznano również wyróżnienie, które otrzymał Mieczysław Nurek za publikację pt. "Gorycz zwycięstwa. Los Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po II wojnie światowej".

Zwycięska publikacja została wydana w ilości 2000 sztuk. Z których 1700 przeznaczone jest na rynek amerykański.

Wydanie książki jest bardzo ważnym krokiem w kierunku promowania polskiej historii w Stanach Zjednoczonych. Temat Katynia wciąż bywa nieznany i bagatelizowany, co pokazała niedawna historia związana z przesunięciem Pomnika Katyńskiego w New Jersey, który stał się inspiracją dla okładki książki Laureata Konkursu.

Poniżej fragment wstępu do książki autorstwa Prezesa Fundacji im. Janusza Kurtyki - Pawła Kurtyki.

Istnieją punkty historii, które kształtują tożsamość narodów. To swego rodzaju konstytucje, zbiory najważniejszych wydarzeń, dzieł, myśli. Jednym z elementów polskiego zbioru jest Zbrodnia Katyńska. Konstytuuje nas - bo celem jej sprawców była ludobójcza zagłada polskiej elity narodowej. Wzięci do niewoli oficerowie, bez procesu i wyroku zostali zamordowani strzałem w tył głowy, zakopani w lesie, bez grobu, bez powiadomienia rodziny - skazani na zapomnienie. Bo byli Polakami, myśleli jak Polacy, patrzyli na świat poprzez pryzmat polskich wartości i polskiego interesu narodowego. Uznani zostali za niezdatnych i niemogących się przystosować do sowieckiego systemu, do ideologii komunistycznej. Byli inteligencją, elitą przedwojennego państwa. Mieli wyginąć aby nie móc prowadzić narodu w sytuacji gdy jego ziemie opanuje sowiecki okupant. 

W historii, którą przedstawiamy splótł się dramat życia ludzi świadczących o zbrodni. Sprawa Katynia jest historią wielkiego kłamstwa, które obiegło świat i miało żyć wiecznie. O zbrodniach armii sowieckiej, o naturze systemu komunistycznego nie można było mówić prawdy. W związku z tym istniały dwie rzeczywistości: ta, która dąży do prawdy oraz ta oficjalna. Myślący i mówiący inaczej byli prześladowani. Nie tylko w kraju przez aparat bezpieczeństwa. Również na świecie, za sprawą działań wywiadu oraz politycznych popleczników, takich jak działające w Europie Zachodniej partie komunistyczne. Stąd tytuł – Dotyk Katynia – gdyż tych, którzy mieli kontakt z tą sprawą, choćby przypadkowy i niezamierzony, czekały dalekosiężne represje do końca życia.

W szerszym kontekście Zbrodnia Katyńska rzuciła wyzwanie temu co euroatlantycka wspólnota uznaje za fundamentalne wartości takie jak wolność przekonań, wyznania, prawa człowieka. Te wartości wyznawane przez społeczeństwo polskie stanowiły przeszkodę dla totalitarnych reżimów hitlerowskich Niemiec i ZSRS. Nie było dla nich miejsca w komunistycznym państwie. Dlatego ujawnienie Zbrodni Katyńskiej  było  niepożądane przez  sojusz angielsko - rosyjsko – amerykański, a prawda o niej na świecie mogła zostać wysłuchana dopiero po rozpoczęciu zimnej wojny.

Temat zbrodni katyńskiej jest w dalszym ciągu aktualny. Nie tylko dlatego, że sprawa udostępnienia wszystkich dokumentów przez Federację Rosyjską stronie polskiej do badań naukowych  po dziś dzień nie została ukończona, sprawców nie pociągnięto do odpowiedzialności – choćby symbolicznej - a rodziny pomordowanych nie otrzymały rekompensat finansowych. Ważne jest aby na forum międzynarodowym mówić o sprawach które przez lata były zakłamane, negowane a do dziś pozostają niedokończone. To nie tylko kwestia przywracania elementarnej sprawiedliwości ale również kwestia w pewnym sensie filozoficzno-etyczna. Podnoszenie tej problematyki to cywilizacyjny obowiązek, który sprawia, że nawet upływ czasu nie pozwala zamiatać zbrodni ludobójstwa pod dywan.  W czasie, gdy rządzący  Federacją Rosyjską odwołują się do dziedzictwa ZSRS warto przypomnieć naturę tego systemu, do którego się odwołują i podnieść hasło geopolitycznej przestrogi dla całego wolnego świata, iż kończy się sen o końcu historii.

Sylwetka Laureata Konkursu oraz autora książki:

Prof. Tadeusz Wolsza – ur. 1956, historyk i politolog. Specjalizuje się w najnowszej historii Polski, zwłaszcza w problematyce wojennej i powojennej polskiej emigracji politycznej, zbrodni katyńskiej, drugiej konspiracji, więziennictwa i zbrodni stalinowskich w Polsce powojennej, postaw środowisk twórczych, naukowych i dziennikarskich w latach 1945-1990. Pracownik Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. W latach 2011-2016 członek Rady Instytutu Pamięci Narodowej. Od 2016 r. członek Kolegium IPN oraz Zespołu do spraw Nagród działającego przy Prezesie Rady Ministrów. Redaktor naczelny periodyku naukowego „Dzieje Najnowsze”. Opublikował ponad 280 prac. Jego prace ukazały się w językach: polskim, rosyjskim, niemieckim, angielskim, włoskim, serbskim i słowackim.

 

Książka nie powstałaby bez zaangażowania poniższych osób:

Tłumaczenie z j. polskiego na j.angielski: Teresa Bałuk-Ulewiczowa, Marta Kapera, Piotr Pieńkowski 
Korekta: Teresa Bałuk-Ulewiczowa
DTP: Piotr Perzyna
Projekt okładki: Piotr Perzyna

 

Wydawcą książki w Stanach Zjednoczonych jest Carolina Academic Press

 

Sponsorem strategicznym projektu jest Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych

 

Projekt dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach Programu "Patriotyzm Jutra". 

     

 

 

23 listopada 2017 roku w Pałacu Belwederskim przy ul. Belwederskiej 54/56 w Warszawie podczas organizowanej przez Fundację im. Janusza Kurtyki konferencji: "Dotyk Katynia. Zbrodnia Katyńska w perspektywie międzynarodowej. Polityka, tożsamość, narracje" wręczono Nagrodę im. Janusza Kurtyki.

Laureatem Konkursu został prof. Tadeusz Wolsza, autor książki pt. "To co widziałem przekracza swą grozą najśmielsze fantazje". Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku. Formą Nagrody jest przetłumaczenie wyróżnionej pracy na język angielski oraz wydanie jej w Stanach Zjednoczonych. Tematyka I edycji Konkursu była zatytułowana: Przestrzeń między dwoma totalitaryzmami - dramat społeczeństwa i państwa polskiego w XX wieku. W Konkursie przyznano również wyróżnienie, które otrzymał Mieczysław Nurek za publikację pt. "Gorycz zwycięstwa. Los Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po II wojnie światowej".

Podczas Konferencji przedstawiciel Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odczytał list Pani Premier Beaty Szydło, w którym napisała: "Walka o prawdę o tych wydarzeniach jest dla nas wszystkich szczególnym zobowiązaniem. (...) Katyń stał się symbolem sowieckiego totalitaryzmu - najbardziej bolesną stacją polskiej Golgoty Wschodu, o której prawda miała być wymazana z pamięci następnych pokoleń".

Natomiast dr Barbara Fedyszak Radziejowska - doradca prezydenta Andrzeja Dudy,  przypomniała jaką ogromną wagę do prac naukowych w obszarach, w których PRL zakłamywał wyniki badań, przywiązywał śp. prof. Janusz Kurtyka.: "Doskonale pamiętam, jak ważne były dla niego te działania, które nasze doświadczenia z dwoma totalitaryzmami próbowały przekazać międzynarodowej opinii publicznej. Pamiętam, że jeszcze kilka lat temu do 30 proc. respondentów odpowiadało, iż nie wie, kto popełnił zbrodnię katyńską. To jest coraz mniejszy odsetek społeczeństwa, ale jeśli tak było jeszcze pięć lat temu, to publikacje i międzynarodowa opinia publiczna są obszarami, nad którymi warto pracować"

Głos podczas wydarzenia zabrał także Laureat - prof. Tadeusz Wolsza: "To ogromne wyróżnienie, które spotyka mnie po kilku latach pracy. Długi był proces zbierania dokumentów. (...) Nagroda ma dla mnie ważny wymiar. Jej patronem jest Janusz Kurtyka, z którym pracowaliśmy przez wiele lat w instytucie Polskiej Akademii Nauk. Wyróżnienie jest dla mnie wielkim osobistym sukcesem. Uważam, że nic lepszego nie mogło mnie spotkać" 

Po wręczeniu Nagrody odbyła się konferencja, której prelegentami byli prof. Tadeusz Wolsza (temat referatu: Świadkowie 1943-1956), prof. Boris Sokolov (The Katyn Crime in the Modern Russian Historiography), dr Witold Wasilewski (Międzynarodowe aspekty zbrodni katyńskiej 1940-1943), prof. Wojciech Materski (Katyń w rosyjskiej/sowieckiej polityce historycznej), dr Aleksander Gurjanow (Ostaszków-Miednoje. Transporty i doły śmierci – zestawienie dokumentów archiwalnych NKWD i materiałów ekshumacji 1991,1995).

Poniżej zapraszamy do zapoznania się z krótkim filmem o tegorocznej Nagrodzie im. Janusza Kurtyki oraz galerią zdjęć.

Etap I projektu sfinansowano ze środków Fundacji PZU
Etap II projektu sfinansowano ze środków PWPW S.A




Fundacja im. Janusza Kurtyki organizuje konferencję „Dotyk Katynia. Zbrodnia Katyńska w perspektywie międzynarodowej. Polityka, tożsamość, narracje". Spotkanie to odbędzie się 23 listopada 2017 r. o godzinie 12.00 w Pałacu Belwederskim przy ul. Belwederskiej 54/56 w Warszawie.

Konferencja stanowi pokłosie konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki. Tematyką I edycji konkursu jest Przestrzeń między dwoma totalitaryzmami – dramat społeczeństwa i państwa polskiego w XX w. 

W czerwcu 2017 r. Laureatem konkursu został Prof. Tadeusz Wolsza, autor książki pt. „To co widziałem, przekracza swą grozą najśmielsze fantazje". Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku. Formą Nagrody jest przetłumaczenie wyróżnionej pracy na język angielski oraz wydanie jej w Stanach Zjednoczonych.

Gośćmi biorącymi udział w konferencji będą między innymi przedstawiciele instytucji państwa polskiego, ludzie nauki, w tym znakomici polscy i zagraniczni historycy, reprezentanci różnych organizacji pozarządowych.

Konferencja rozpocznie się od podsumowania konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki oraz wręczenia Nagrody i Wyróżnienia w Konkursie. Następnie odbędzie się krótki koncert fortepianowy maestro Tomasza Trzcińskiego a po nim nastąpi część naukowa, podczas której wygłoszonych zostanie pięć referatów poświęconych problematyce katyńskiej. 

 

Szczegółowy harmonogram konferencji:

12:00 Wprowadzenie muzyczne

12:10 Otwarcie Konferencji.
Podsumowanie Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki. Wręczenie Nagrody oraz Wyróżnienia w Konkursie.

13:00 Koncert.
Improwizacje fortepianowe na tematy polskich hymnów i pieśni historycznych w wykonaniu pianisty-wirtuoza i kompozytora-maestro Tomasza Trzcińskiego.

13:20 Część naukowa.
Wygłoszenie pięciu referatów naukowych poświęconych tematyce katyńskiej oraz dyskusja podsumowujące konferencję.

Prelegenci:

Prelegent 1: Prof. Tadeusz Wolsza "Świadkowie 1943-1956";

Prelegent 2: Prof. Boris Sokolov „Modern Russian Historiography of Katyn.”

Prelegent 3: Dr Witold Wasilewski „Międzynarodowe aspekty zbrodni katyńskiej 1940-1943.”

Prelegent 4: Prof. Wojciech Materski „Katyń w rosyjskiej/sowieckiej polityce historycznej.”

Prelegent 5: Dr Aleksander Gurjanow „Ostaszków-Miednoje. Transporty i doły śmierci (zestawienie dokumentów archiwalnych NKWD i materiałów ekshumacji 1991, 1995).”

Dyskusja: 20 min

15:30 Bankiet i rozmowy kuluarowe

 

Sylwetka Laureata:

Prof. Tadeusz Wolsza – ur. 1956, historyk i politolog. Specjalizuje się w najnowszej historii Polski, zwłaszcza w problematyce wojennej i powojennej polskiej emigracji politycznej, zbrodni katyńskiej, drugiej konspiracji, więziennictwa i zbrodni stalinowskich w Polsce powojennej, postaw środowisk twórczych, naukowych i dziennikarskich w latach 1945-1990. Pracownik Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. W latach 2011-2016 członek Rady Instytutu Pamięci Narodowej. Od 2016 r. członek Kolegium IPN oraz Zespołu do spraw Nagród działającego przy Prezesie Rady Ministrów. Redaktor naczelny periodyku naukowego „Dzieje Najnowsze”. Opublikował ponad 280 prac, w tym m.in. następujące książki: Narodowa Demokracja wobec chłopów w latach 1887 – 1914. Programy, polityka, działalność (1992), Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym 1945 – 1954. Wybór dokumentów (współautor: Dariusz Jarosz, 1995), Rząd RP na obczyźnie wobec wydarzeń w kraju 1945 – 1950 (1998), W cieniu Wronek, Jaworzna i Piechcina… 1945 – 1956. Życie codzienne w polskich więzieniach, obozach i ośrodkach pracy więźniów (2003), Za żelazną kurtyną. Europa Środkowo-Wschodnia, Związek Sowiecki i Józef Stalin w opiniach polskiej emigracji politycznej w Wielkiej Brytanii 1944/45 – 1953 (2005), W „polskim” Londynie o sowieckiej zbrodni w Katyniu (1940 – 1956) (2008), Ludzie list piszą…. Referendum i wybory do Sejmu w korespondencji Polaków (1946 – 1952) (współautor: Andrzej Zaćmiński, 2013), Więzienia stalinowskie w Polsce. System, codzienność, represje (2013), „To co widziałem przekracza swą grozą najśmielsze fantazje”. Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku (2015), The Return of the Executed Army (współautor, 2017). Jest również redaktorem tomów: Dziennikarze władzy, władza dziennikarzom. Aparat represji wobec środowiska dziennikarskiego 1945-1990 (2010), Wolne media? Środowisko dziennikarskie w 1989 roku (2010), Wbrew partii i cenzurze. Media podziemne w PRL (2012), Nie tylko niezłomni i kolaboranci. Postawy dziennikarzy w kraju i na emigracji 1945-1989 (2014). Jego prace ukazały się w językach: polskim, rosyjskim, niemieckim, angielskim, włoskim, serbskim i słowackim.

 

Sylwetki prelegentów:

Prof. Boris Sokolov – ur. 1957, rosyjski historyk, literaturoznawca i geograf ekonomiczny. Wybitny znawca dziejów Związku Sowieckiego i Rosji w XX-XXI w., zwłaszcza okresu II wojny światowej, a także problemów związanych z militarnymi porażkami oraz gospodarką i strategią wojenną. Specjalizuje się również w dziejach literatury rosyjskiej. Wykładał na Litwie, w Estonii i Danii. W 2008 r. został zwolniony z Rosyjskiego Państwowego Uniwersytetu Społecznego w Moskwie, po tym jak skrytykował atak Rosji na Gruzję. Obecnie visiting professor w Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie oraz w Studium Europy Wschodniej na Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Członek Międzynarodowej Rady Stowarzyszenia Badaczy Społeczeństwa Rosyjskiego AIRO-XXI (International Council of the Association of the Researchers of the Russian Society AIRO-XXI) oraz Stowarzyszenia „Wolne Słowo” („Svobodnoe Slovo”). Autor wielu publikacji, w tym ponad 130 książek. Wśród nich znajdują się opracowania poświęcone I i II wojnie światowej oraz liczne biografie (m.in. Michaiła Bułhakowa, Józefa Stalina, Michaiła Tuchaczewskiego, Gieorgija Żukowa, Konstantego Rokossowskiego, Siemiona Budionnego, Ławrientija Berii, Leonida Breżniewa czy Wiaczesława Mołotowa). Opublikował kilkaset artykułów i raportów z zakresu historii, filologii, politologii i ekonomii. Jego prace były tłumaczone na język angielski, włoski, niemiecki, polski, japoński, litewski i estoński. Przykładowe książki wydane po polsku to: Michaił Bułhakow. Leksykon życia i twórczości (2003), Polowanie na Stalina, polowanie na Hitlera: mity i rzeczywistość. Tajne zmagania służb specjalnych w latach II wojny światowej (2010), ZSRR pod okupacją. Fakty i mity (2011), Prawdy i mity wielkiej wojny ojczyźnianej 1941-1945 (2013).
 
Prof. Wojciech Materski – ur. 1944, historyk i politolog. Badacz historii Związku Sowieckiego i stosunków polsko-sowieckich, dziejów Gruzji i Zakaukazia, międzynarodowych instytucji zbiorowego bezpieczeństwa oraz transformacji regionu postsowieckiego po 1991 r. W latach 1990-2004 kierownik Katedry Historii Europy Wschodniej w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Pracownik Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk (w latach 2001-2004 wicedyrektor ds. naukowych, a następnie dyrektor w latach 2004-2012). Członek Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych (2008-2016) oraz Polsko-Gruzińskiej Komisji Historycznej. Autor lub współautor około 600 publikacji naukowych, w tym ponad 30 książek, m.in.: Tarcza Europy. Stosunki polsko-sowieckie 1918-1939 (1994), Georgia Rediviva. Republika Gruzińska w stosunkach międzynarodowych 1918-1921 (1994), Gruzja (2000), Pobocza dyplomacji. Wymiana więźniów politycznych pomiędzy II Rzecząpospolitą a Sowietami w okresie międzywojennym (2002), Na widecie. II Rzeczpospolita wobec Sowietów 1918-1943 (2005), Dyplomacja Polski „lubelskiej”. Lipiec 1944 – marzec 1947 (2007), Polska 1939-1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami (2009), Mord katyński. Siedemdziesiąt lat drogi do prawdy (2010), Katyń. Od kłamstwa ku prawdzie (2012), Współkonstruktorzy ładu powojennego. Konferencje Narodów Zjednoczonych 1943-1945 (2015), Od cara do „cara”. Studium rosyjskiej polityki historycznej (2017), współautor tomów IV-VI Historii dyplomacji polskiej (1995-2004). Redaktor wielu publikacji źródłowych, m.in. sekretarz naukowy wydawanej we współpracy ze stroną rosyjską czterotomowej edycji Katyń. Dokumenty zbrodni (1995-2005).  
 
 
 
 
Dr Witold Wasilewski – ur. 1972, historyk. Specjalizuje się w dziejach nowożytnych i najnowszych. Zajmuje się przede wszystkim problematyką zbrodni i kłamstwa katyńskiego. Wykładał na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Pracownik Wydziału Badań Archiwalnych i Edycji Źródeł Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Autor wielu artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz książek: Wyprawa bukowińska Stanisława Jabłonowskiego w 1685 roku (2002), Marian Zdziechowski wobec myśli rosyjskiej XIX i XX wieku (2005), Ludobójstwo. Kłamstwo i walka o prawdę. Sprawa Katynia 1940-2014 (2014) oraz wydawnictwa źródłowego Mord w Lesie Katyńskim. Przesłuchania przed amerykańską komisja Maddena w latach 1951-1952 (t. 1, 2017).
 
 
 
 
 
Dr Aleksander Gurjanow – ur. 1950, fizyk. Były pracownik Instytutu Fizyki Atmosfery Rosyjskiej Akademii Nauk. Od 1993 r. zatrudniony w Ośrodku Badań, Edukacji i Upowszechniania „Memoriał”, kierownik Programu Polskiego w Stowarzyszeniu „Memoriał” w Moskwie. Autor i współautor szeregu artykułów naukowych o sowieckich represjach politycznych wobec obywateli polskich po 17 września 1939 r. Redaktor i współautor pracy zbiorowej Represje wobec Polaków i obywateli polskich, wydanej w Moskwie przez Stowarzyszenie „Memoriał”. Współredaktor i współautor 18 tomów serii Indeks Represjonowanych (1997-2013), wydanych w Warszawie wspólnie przez warszawski Ośrodek KARTA i rosyjski „Memoriał”. W latach 2007-2011 przedstawiciel Stowarzyszenia „Memoriał” w sądach w Moskwie, które rozpatrywały wnioski „Memoriału” o uznanie postępowania rosyjskiej prokuratury w sprawie zbrodni katyńskiej za bezprawne. Redaktor i współautor wydanej w Moskwie przez Stowarzyszenie „Memoriał” we współpracy z Ośrodkiem KARTA rosyjskiej księgi pamięci Zabici w Katyniu (2015), zawierającej biogramy wszystkich 4 415 polskich jeńców wojennych z obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 r.
 
Etap I projektu sfinansowano ze środków Fundacji PZU
Etap II projektu sfinansowano ze środków PWPW S.A

Z przyjemnością informujemy, że w Konkursie o Nagrodę im. Janusza Kurtyki organizowanym przez Fundację im. Janusza Kurtyki, którego tegorocznym tematem jest Przestrzeń między dwoma totalitaryzmami – dramat społeczeństwa i państwa polskiego w XX w.,  zwyciężyła praca prof. Tadeusza Wolszy pt. "To co widziałem, przekracza swą grozą najśmielsze fantazje". Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku, wydana w 2015 r.

Wszystkie finałowe prace stały na wysokim poziomie merytorycznym. Co za tym idzie, wybór najlepszej z nich nie należał do prostych. Tym bardziej zwycięzcy należą się ogromne gratulacje - mówi prof. Krzysztof Szwagrzyk, Przewodniczący Rady Programowej Fundacji, która 27 czerwca 2017 r. w Warszawie dokonała wyboru Laureata.

Zwycięska publikacja zostanie przetłumaczona na język angielski oraz wydana w Stanach Zjednoczonych. W listopadzie 2017 r. odbędzie się uroczysta gala zwieńczająca Konkurs.

Jak podkreśla recenzent merytoryczny książki, prof. Włodzimierz Suleja, praca dotyczy kwestii w najnowszych dziejach Polski fundamentalnej – kłamstwa katyńskiego, a ujmując rzecz precyzyjniej, jego konsekwencji. Zestawienie losów ludzi, którzy na własne oczy oglądali rozmiary zbrodni i wiedzą tą mogli się dzielić z upowszechnianiem kłamstwa na jej temat przez propagandzistów na moskiewskim żołdzie, choć z polskimi paszportami, najlepiej bodaj definiuje oś swoistego sporu, toczącego się w przestrzeni publicznej. Przedmiotem książki są losy (...) tych ludzi (...), którzy w 1943 r. (…) wyjechali do Smoleńska i Katynia, aby przekonać się o skali zbrodni oraz jej niepodważalnych wykonawcach. (…) Autorowi (...) udało się zgromadzić najbardziej do tej pory kompletną listę świadków. Prof. Wolsza pokazał również, jak zacierano ślady, tworzono fałszywą narrację, starano się kreować potwierdzających kłamliwą wersję świadków. (…) Sposób prowadzenia narracji przez Autora jest tu bardzo przystępny, a zarazem zwarty. Profesor zbadał problem o charakterze kluczowym oraz zachował wszelkie rygory obowiązujące w pracy o charakterze naukowym.

Rada Programowa Fundacji podjęła również uchwałę dotyczącą przyznania wyróżnienia książce prof. Mieczysława Nurka pt. Gorycz zwycięstwa. Los Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po II wojnie światowej 1945-1949. Jak napisała dr Joanna Lubecka, recenzująca tę pracę, monografia obejmuje krótki okres 4 lat, od zakończenia II wojny światowej do roku 1949. Celem autora było nie tylko omówienie tytułowych losów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, ale również przedstawienie rozgrywki między trzema podmiotami: najważniejszym – rządem brytyjskim, coraz słabszym rządem Rzeczpospolitej Polskiej na wychodźstwie oraz coraz silniejszym (bo tworzonym i wspieranym przez Sowietów) Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej.

Laureatowi Nagrody im. Janusza Kurtyki oraz Autorowi wyróżnionej książki serdecznie gratulujemy. Wszystkim Uczestnikom składamy podziękowania za udział w Konkursie

Sponsor Strategiczny:
Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych 

Etap I projektu sfinansowano ze środków Fundacji PZU

Szanowni Państwo!

W dniu 15 lutego 2017 r. Rada Programowa Fundacji im. Janusza Kurtyki, po rozpatrzeniu rekomendacji Zespołu Konkursowego, jednogłośnie skierowała do recenzji (procedury konkursowej), tj. dalszego etapu I Edycji Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki, 5 następujących książek:

1. Bechta M., Pogrom czy odwet? Akcja zbrojna Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” w Parczewie 5 lutego 1946 r., Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2014.
2. Kowalski L., Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego a Żołnierze Wyklęci. Walka z podziemiem antykomunistycznym w latach 1944-1956, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2016.
3. Krajewski K., Na straconych posterunkach. Armia Krajowa na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej 1939-1945, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015.
4. Nurek M., Gorycz zwycięstwa. Los Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po II wojnie światowej, Wydawnictwo UG, Gdańsk 2009.
5. Wolsza T., „To co widziałem przekracza swą grozą najśmielsze fantazje”. Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku, IH PAN, PTH, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2015.

Zgodnie z harmonogramem Konkursu, naukowe recenzje powyższych monografii zostaną opracowane przez badaczy skupionych w Komisji Recenzentów do 31 maja 2017 r.

Autorom, których prace zostały zakwalifikowane do recenzji (procedury konkursowej), serdecznie gratulujemy!

Jednocześnie pragniemy poinformować, iż Rada Programowa pozytywnie odpowiedziała na sugestię Zespołu Konkursowego i podjęła decyzję o zakwalifikowaniu do recenzji (procedury konkursowej) mniejszej liczby książek, tj. 5 publikacji zamiast 10, o czym jest mowa w  § 4 pkt 2c i § 5 pkt 2 Regulaminu Konkursu. Odbyło się to celem zachowania proporcji między liczbą zgłoszeń a liczbą książek przeznaczonych do recenzji (procedury konkursowej).

Podczas I Edycji Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki Zespół Konkursowy i Rada Programowa rozpatrywały łącznie 30 zgłoszeń. Przedstawione prace z różnych dziedzin charakteryzowały się wysokim poziomem merytorycznym i warsztatowym. Zgłoszenia do I Edycji Konkursu o Nagrodę im. Janusza Kurtyki były następujące:

  • Andrzejczak M., Rosja w myśli politycznej Narodowej Demokracji w latach 1917-1939, Dom Wydawniczy Ostoja, Krzeszowice 2016.
  • Bechta M., Pogrom czy odwet? Akcja zbrojna Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” w Parczewie 5 lutego 1946 r., Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2014.
  • Benken P., Tajemnica śmierci Jana Rodowicza „Anody”, IPN, Warszawa 2016.
  • Chyży-Ostrowska K., Widziałam i pisałam. Pamiętnik niesłyszącej sybiraczki, wstęp i oprac. H. Chudzio, WN UP w Krakowie, Kraków 2016.
  • Dworaczek K., Niezależne Zrzeszenie Studentów 1980-1981, IPN, Wrocław 2016.
  • Gałęzowski M., Przeciw dwóm zaborcom. Polityczna konspiracja piłsudczykowska w kraju 1939-1947, IPN, Warszawa 2013.
  • Kowalski L., Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego a Żołnierze Wyklęci. Walka z podziemiem antykomunistycznym w latach 1944-1956, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2016.
  • Krajewski K., Na straconych posterunkach. Armia Krajowa na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej 1939-1945, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015.
  • Łagojda K., Życie w cieniu śmierci. Losy rodzin katyńskich w latach 1939-1989 w świetle wywiadów z członkami Dolnośląskiej Rodziny Katyńskiej, IPN, Wrocław 2016.
  • Marciniak W. F., Powroty z Sybiru. Repatriacja obywateli polskich z głębi ZSRR w latach 1945-1947, Dom Wydawniczy Księży Młyn, Łódź 2014.
  • Matuchniak-Krasuska A., Za drutami oflagów. Jeniec wojenny 613/X A, Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu, Opole 2016.
  • Mirek A., Siostry zakonne w obozach pracy w PRL w latach 1954-1956, Wydawnictwo KUL, Lublin 2009.
  • Motyka G., Na białych Polaków obława. Wojska NKWD w walce z polskim podziemiem 1944-1953, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2014.
  • Nurek M., Gorycz zwycięstwa. Los Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po II wojnie światowej, Wydawnictwo UG, Gdańsk 2009.
  • Olaszek J., Rewolucja powielaczy. Niezależny ruch wydawniczy w Polsce 1976-1989, Wydawnictwo Trzecia Strona, Warszawa 2015.
  • Pawlina S., Praca w dywersji. Codzienność żołnierzy Kedywu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej, Wydawnictwo Muzeum II Wojny Światowej, Gdańsk 2016.
  • Pietrzak J., Polscy uchodźcy na Bliskim Wschodzie w latach drugiej wojny światowej. Ośrodki, instytucje, organizacje, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2012.
  • Pomarańska R., Golgota Polaków na Kresach. Realia i literatura piękna, Wydawnictwo Von Borowiecky, Warszawa-Radzymin 2016.
  • Rzeczkowska E., Bogu, Polsce, bliźnim. Tajne organizacje harcerskie w Polsce w latach 1944-1956, Wydawnictwo Werset, Lublin 2014.
  • Sadkiewicz J., „Ci, którzy przekonać nie umieją”. Idea porozumienia polsko-niemieckiego w publicystyce Władysława Studnickiego i wileńskiego „Słowa” (do 1939), TAiWPN Universitas, Kraków 2012.
  • Sierchuła R., Historia człowieka myślącego. Lech Karol Neyman (1908-1948), Wydawnictwo LTW, Warszawa 2013.
  • Smoliński M. G., Biskup negocjator. Zygmunt Choromański (1892-1968), WN UKSW, Warszawa 2014.
  • Stawarska-Rippel A., Elementy prywatne i publiczne w procesie cywilnym w świetle prac kodyfikacyjnych w Polsce (1918-1964). Studium historycznoprawne, Wydawnictwo UŚ, Katowice 2015.
  • Strajk studencki w Łodzi. Styczeń-luty 1981 r. Okruchy pamięci, zapisy źródłowe, ikonografia, red. K. Banaś, M. Gawryszczak, K. Lesiakowski, Narodowe Centrum Kultury, Wydawnictwo UŁ, Warszawa-Łódź 2016.
  • Swianiewicz M. J., Swianiewicz E., „Ja bez Ciebie do Polski nie pojadę”. Korespondencja rodzeństwa Swianiewiczów z lat 1945-1946 (Wilno-Workuta, Workuta-Wilno), oprac. S. Nowakowski, M. Swianiewicz-Nagięć, B. Swianiewicz-Szeglowska, IHiSM UWM, Olsztyn 2016.
  • Szymoniczek J., W cieniu wojny. Polski Czerwony Krzyż w latach 1945-1972, Wydawnictwo ISP PAN, Warszawa 2016
  • Tochman K. A., Skok po niepodległość. Pułkownik Adam Boryczka (1913-1988), IPN, Rzeszów 2016.
  • Trzaskowska G., Cmentarze wojenne we Wrocławiu w latach 1939-2002, IPN, Wydawnictwo GAJT, Wrocław 2008.
  • Wolsza T., „To co widziałem przekracza swą grozą najśmielsze fantazje”. Wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku, IH PAN, PTH, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2015 (zgłoszenie podwójne).

Wszystkim Autorom i podmiotom zgłaszającym powyższe książki serdecznie dziękujemy za udział w Konkursie!

Rada i Zarząd Fundacji im. Janusza Kurtyki

Etap I Konkursu sfinansowano ze środków Fundacji PZU
Etap II sfinansowano ze środków PWPW S.A

 

Patron

Janusz Marek Kurtyka - ur. 13 sierpnia 1960 r. w Krakowie, zginął 10 kwietnia 2010 r. w Smoleńsku - polski historyk, mediewista, doktor habilitowany nauk humanistycznych. W latach 2005 - 2010 Prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

Janusz Kurtyka był jednym z pierwszych badaczy, którzy naukowo podjęli temat Żołnierzy Wyklętych, twórcą Zeszytów Historycznych WiN-u - periodyku naukowego, który przed powstaniem IPN stanowił jedną z kluczowych platform przekazywania wiedzy dotyczącej powojennego podziemia antykomunistycznego w PRL.

Za czasów jego prezesury w IPN dokonał się strategiczny przełom w narracji o polskiej historii najnowszej. Poddano systemowym badaniom naukowym agenturę komunistyczną w środowiskach opozycyjnych i dzieje podziemia antykomunistycznego co, już po jego śmierci, zaowocowało rozkwitem inicjatyw obywatelskich w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych 1 marca. Inicjatorami jego ustanowienia byli Prezydent RP Lech Kaczyński i Prezes IPN Janusz Kurtyka.

Kawaler odznaczeń państwowych: Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski, Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyża Wolności i Solidarności, Orderu Zasługi dla Ukrainy III klasy. Laureat Nagrody Kustosz Pamięci Narodowej oraz licznych nagród naukowych.

 

Dane kontaktowe

Adres rejestrowy:                 Adres do korespondencji:

ul. Wysłouchów 4/20           Ul. Rakowiecka 37
30-611 Kraków                      02-521 Warszawa

tel: +48 667 374 761

kontakty e-mail:

Prezes Zarządu: prezes@fundacjakurtyki.pl

Wiceprezes ds. projektowych: projekty@fundacjakurtyki.pl

Wiceprezes ds. naukowych: nauka@fundacjakurtyki.pl

Kierownik ds. promocji: media@fundacjakurtyki.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone © Fundacja im. Janusza Kurtyki
projekt i wykonanie Studio graficzne