"Jesteśmy krytykowani, bo tematy, które podejmujemy, budzą skrajne emocje."
Janusz Kurtyka, 1 IV 2009

"Polakom wciąż brak odwagi, by prezentować na zewnątrz swoją wizję historii."
Janusz Kurtyka, 1 IV 2009

"Jesteśmy ludźmi wolnymi, więc zachowujmy się jak ludzie wolni, a nie jak niewolnicy."
Janusz Kurtyka, 27 X 2011

Zobacz wszystkie

Debata: Relacje polsko-rosyjskie a pamięć o Zbrodni Katyńskiej4 kwietnia 2019 r. w Bibliotece im. Janusza Kurtyki przy ul. Rakowieckiej 37 odbył się panel dyskusyjny zatytułowany „Relacje polsko-rosyjskie a pamięć o Zbrodni Katyńskiej”. Wydarzenie to stanowi jedno ze spotkań z cyklu: „Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przyszłości?”.Debata: Relacje polsko-rosyjskie a pamięć o Zbrodni Katyńskiej

Dyskusja była połączona z promocją książki prof. Tadeusza Wolszy „Dotyk Katynia” wydanej w USA przez Fundację im. Janusza Kurtyki oraz Carolina Academic Press. Autor zwycięskiej publikacji został laureatem Nagrody im. Janusza Kurtyki w 2017 r. Więcej na ten temat można przeczytać tutaj.

W debacie wzięli udział znamienici Goście:

1. Dr Witold Wasilewski z Instytutu Pamięci Narodowej specjalizujący się w dziejach nowożytnych historii Polski i Europy Wschodniej z uwzględnieniem Rosji i Związku Sowieckiego. Autor wielu artykułów poświęconych sprawie mordu w Katyniu oraz książki „Ludobójstwo, kłamstwo i walka o prawdę. Sprawa Katynia 1940-2014” a także autor opracowania publikacji „Mord w Lesie Katyńskim. Przesłuchania  przed amerykańską Komisją Maddena w latach 1951-1952”. 

2. Prof. Wojciech Materski związany z Instytutem Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, wybitny znawca historii Związku Sowieckiego i stosunków polsko-sowieckich. Autor wielu artykułów i książek m.in.: „Mord Katyński. Siedemdziesiąt lat drogi do prawdy”, „Polska a ZSRR 1923-1924. Stosunki wzajemne na tle sytuacji politycznej w Europie.”, „Tarcza Europy. Stosunki polsko-sowieckie 1918-1939”, „Katyń… nasz ból powszedni.”

3. Prof. Tadeusz Wolsza – zastępca przewodniczącego Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Historyk posiadający w swoim dorobku ponad 250 publikacji m.in. „Więzienia stalinowskie w Polsce. System, codzienność, represje”, „To co widziałem przekracza swą grozą najśmielsze fantazje – wojenne i powojenne losy Polaków wizytujących Katyń w 1943 roku”, „Dotyk Katynia”.

4. Dr Maciej Wyrwa z Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia badający relacje polsko-rosyjskie w historii najnowszej, który pełnił rolę moderatora spotkania. 

Dyskusja rozpoczęła się od powitania zgromadzonych Gości oraz przybyłych słuchaczy przez Prezesa Fundacji im. Janusza Kurtyki – Pana Pawła Kurtykę oraz Koordynatora ds. projektów strategicznych Pana Łukasza Płoskiego.

Podczas panelu poruszono wiele istotnych kwestii dotyczących sprawy mordu w Katyniu. Goście rozmawiali na temat losów polskich świadków obecnych przy odnalezieniu grobów pomordowanych Oficerów – o ukrywaniu się, prześladowaniach, skazywaniu na wieloletnie więzienie lub utracie życia. Wspomniano także o zagranicznych świadkach odkrywania mordu Katyńskiego a także polecono książkę badaczki z Nowego Jorku Pani Krystyny Piórkowskiej „Anglojęzyczni Świadkowie Katynia”.  

W dalszej części spotkania zaproszeni Badacze dyskutowali o zjawisku rosyjskiej ofensywy propagandowej  - Anty-Katyniu oraz wpływie kłamstwa katyńskiego na relacje polsko-rosyjskie. Rozmawiano także o trudnościach polskich badaczy z uzyskaniem dokumentów potrzebnych do prowadzenia dalszych badań historycznych m.in. o braku tzw. listy białoruskiej z nazwiskami pomordowanych Polskich Oficerów.

Spotkanie zwieńczyły pytania publiczności skierowane do Gości,  refleksje m.in. na temat zainteresowania młodzieży historią Polski. Poruszono także problem usunięcia krzyży w Kuropatach na terytorium Białorusi, gdzie w latach 1937 – 1940 stracono i pochowano kilkadziesiąt tysięcy ofiar NKWD, zamordowanych w czasie tzw. operacji polskiej. 

Dziękując Gościom oraz przybyłym Słuchaczom, zapraszamy do obejrzenia materiału  filmowego z debaty, a tym samym zapoznania się z jej szczegółowym przebiegiem.

 

 „Relacje polsko-rosyjskie a pamięć o Zbrodni Katyńskiej” 

 Filmowe nagranie całości spotkania udostępnione dzięki uprzejmości portalu Blogpress.pl

 

Dyskusje są przygotowywane w ramach projektu "Klaster Pozarządowy dla Rzeczypospolitej – na styku nauki, kultury i edukacji obywatelskiej. Nowe miejsce debaty o Polsce". Został on dofinansowany ze środków Programu „Fundusz Inicjatyw Obywatelskich”.

Patronat nad cyklem objęli: „Rzeczpospolita”, „Uważam Rze Historia”, „DoRzeczy”, historykon.pl oraz blogpress.pl. Partnerami projektu są: Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej oraz Fundacja dla Rzeczypospolitej.

 


Galeria zdjęć z wydarzenia:

 

 

 W środę 24 kwietnia 2019 roku, w Bibliotece im. Janusza Kurtyki przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie, będzie miała miejsce debata pt.: "Relacje polsko - żydowskie a narracje historyczne o II Wojnie Światowej"

 

Jest to czwarta już dyskusja z cyklu "Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości?", którego celem jest zidentyfikowanie i zdiagnozowanie węzłowych zagadnień związanych ze stosunkami międzynarodowymi w kontekście różnie interpretowanej przeszłości oraz opracowanie konkretnych recept w tym zakresie.

 

Do dyskusji nad wybranymi zagadnieniami zaproszeni zostali specjaliści w dziedzinach naukowych: historycznej, dialogu chrześcijańsko - żydowskiego oraz ekspert ds. komunikacji. Wspólnie podejmą próbę analizy i oceny narracji historycznej prowadzonej przez Polaków i Żydów w przeszłości, a także obecnie, oraz zastanowią się nad określeniem recept dla budowania polskiej narracji w przyszłości w kontekście relacji polsko-żydowskich.

 

 

W dyskusji wezmą udział:

 

- Ks. prof. Waldemar Chrostowski

teolog, biblista, specjalista ds. dialogu chrześcijańsko - żydowskiego,

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

 

- Dr Marcin Urynowicz 

historyk, Instytut Pamięci Narodowej

 

- Miłosz Lodowski

ekspert ds. komunikacji, Dyrektor Kreatywny MxM Production House.

 

Debatę poprowadzi:

 

- Dr Martyna Rusiniak-Karwat

historyk, politolog, PAN, Instytut Pileckiego.

 

W trakcie dyskusji zostaną poruszone następujące zagadnienia:

 

1) geneza i kierunki kształtowania się narracji historycznych o II Wojnie Światowej i Holokauście wśród Polaków i Żydów;

2) narracje historyczne o II Wojnie Światowej i Holokauście wśród Polaków i Żydów dzisiaj (określenie głównych cech, udział państw, instytucji i organizacji pozarządowych w jego kształtowaniu, główne rozdźwięki w ocenie tych samych zjawisk lub w rozłożeniu akcentów, ocena walorów perswazyjnych lub retorycznych w dyskursie naukowym i społeczno-politycznym);

3) zebranie wyłaniających się z dyskusji wniosków dotyczących narracji;

4) próba opracowania recept dla budowania polskiej narracji.

 

Debata będzie miała miejsce w środę, 24 kwietnia 2019 r. o godz. 18:00 w Bibliotece im. Janusza Kurtyki przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie (budynek dawnego Aresztu Śledczego Warszawa-Mokotów). Dyskusja potrwa około godziny i zakończy ją sesja pytań od publiczności.

Po zakończeniu oficjalnej części zapraszamy do dyskusji kuluarowej przy filiżance kawy lub herbaty.

 

Wstęp wolny.

 Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe

 

Więcej o projekcie "Historia, prawda, teraźniejszość":

 

Spotkanie stanowi część projektu "Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości?". Składa się nań cykl debat, mających na celu zidentyfikowanie i zdiagnozowanie węzłowych zagadnień związanych ze stosunkami międzynarodowymi w kontekście różnie interpretowanej przeszłości, opracowanie konkretnych recept w tym zakresie oraz utrwalenie zgromadzonych wniosków w formie publikacji książkowej.

Plan organizatorów zakłada zorganizowanie 12 dyskusji skupionych w czterech cyklach tematycznych z udziałem naukowców i specjalistów reprezentujących różne dyscypliny: historyków, politologów i publicystów. Cykle odnoszą się do zagadnień związanych z relacjami: polsko-żydowskimi, polsko-ukraińskimi, polsko-niemieckimi oraz polsko-rosyjskimi. Po zakończeniu wszystkich cykli tematycznych planowana jest publikacja powstałych na ich kanwie refleksji. 

Miejsce, dyskusja i cały cykl powstają w ramach projektu "Klaster Pozarządowy dla Rzeczypospolitej - na styku nauki, kultury i edukacji obywatelskiej. Nowe miejsce debaty o Polsce". Projekt został dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

Patronat nad projektem objęli: „Rzeczpospolita”, „Uważam Rze Historia”, „DoRzeczy”, historykon.pl oraz blogpress.pl

Partnerami cyklu debat są: Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej oraz Fundacja dla Rzeczypospolitej.

Zapraszamy do śledzenia wydarzenia na Facebook

 

W czwartek, 4 kwietnia 2019 r. o godz. 18:00 w Bibliotece im. Janusza Kurtyki przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie odbędzie się debata "Relacje polsko-rosyjskie a pamięć o Zbrodni Katyńskiej".

To już trzecia dyskusja z cyklu "Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości?", mającego na celu zidentyfikowanie i zdiagnozowanie węzłowych zagadnień związanych ze stosunkami międzynarodowymi w kontekście różnie interpretowanej przeszłości oraz opracowanie konkretnych recept w tym zakresie.

Tym razem dyskusja połączona będzie z promocją wydanej w USA przez Fundację im. Janusza Kurtyki oraz Carolina Academic Press książki prof. Tadeusza Wolszy "Dotyk Katynia" (ang. "Encounter with Katyn"). Autorowi przyznano Nagrodę im. Janusza Kurtyki w 2017 r. (https://cap-press.com/books/isbn/9781531015374/Encounter-with-Katy).

Na temat stosunków polsko-rosyjskich w kontekście Zbrodni z 1940 r. dyskutować będą:

 

- prof. dr hab. Wojciech Materski

historyk, politolog, Polska Akademia Nauk

 

- dr Witold Wasilewski

historyk, Instytut Pamięci Narodowej

 

oraz autor książki:

 

- prof. dr hab. Tadeusz Wolsza

historyk, politolog, Kolegium IPN, Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

 

 

Dyskusję poprowadzi:

 

- dr Maciej Wyrwa

historyk, Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia

 

 

Zaproszeni paneliści pochyla się nad następującymi zagadnieniami:

 

a) rola Katynia i kłamstwa katyńskiego w kształtowaniu stosunków polsko-sowieckich (rosyjskich);

b) losy świadków Katynia i ich znaczenie dla nagłaśniania Zbrodni;

c) badania nad Katyniem a stosunki polsko-rosyjskie;

d) pamięć o Katyniu w Polsce i Rosji;

e) miejsce Katynia w polityce historycznej Polski i Rosji;

f) najnowsze perspektywy badań nad Katyniem;

g) wnioski i recepty dla stosunków polsko-rosyjskich.

 

Dyskusja potrwa około godziny i zakończy ją sesja pytań od publiczności. Po zakończeniu oficjalnej części zapraszamy do dyskusji kuluarowej przy filiżance kawy lub herbaty.

Wstęp wolny.

Więcej o projekcie "Historia, prawda, teraźniejszość":

Spotkanie stanowi część projektu "Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości?". Składa się nań cykl debat, mających na celu zidentyfikowanie i zdiagnozowanie węzłowych zagadnień związanych ze stosunkami międzynarodowymi w kontekście różnie interpretowanej przeszłości, opracowanie konkretnych recept w tym zakresie oraz utrwalenie zgromadzonych wniosków w formie publikacji książkowej.

Plan organizatorów zakłada zorganizowanie 12 dyskusji skupionych w czterech cyklach tematycznych z udziałem naukowców i specjalistów reprezentujących różne dyscypliny: historyków, politologów i publicystów. Cykle odnoszą się do zagadnień związanych z relacjami: polsko-żydowskimi, polsko-ukraińskimi, polsko-niemieckimi oraz polsko-rosyjskimi. Po zakończeniu wszystkich cykli tematycznych planowana jest publikacja powstałych na ich kanwie refleksji. 

Miejsce, dyskusja i cały cykl powstają w ramach projektu "Klaster Pozarządowy dla Rzeczypospolitej - na styku nauki, kultury i edukacji obywatelskiej. Nowe miejsce debaty o Polsce". Projekt został dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

Patronat nad projektem objęli: „Rzeczpospolita”, „Uważam Rze Historia”, „DoRzeczy” oraz historykon.pl. 

Partnerami cyklu debat są: Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej oraz Fundacja dla Rzeczypospolitej.

Dnia 20 lutego 2019 r. w siedzibie Fundacji im. Janusza Kurtyki w Warszawie odbyła się kolejna debata z cyklu pt. Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości? Tym razem rozmowa dotyczyła relacji polsko-żydowskich w kontekście działalności Instytutu Jad Waszem w Jerozolimie.

Zaproszenie do udziału w dyskusji zechcieli przyjąć: Prof. Joanna Dyduch, politolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz historycy: Prof. Grzegorz Berendt (Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku) i Prof. Andrzej Żbikowski (Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie). Rozmowę moderował Red. Tadeusz Płużański, Członek Rady Programowej Fundacji im. J. Kurtyki.

Spotkanie otworzył Łukasz Płoski, Koordynator ds. projektów strategicznych w Zespole Fundacji. Gości powitał również Prezes Zarządu Fundacji, Paweł Kurtyka, podkreślając historyczne znaczenie miejsca obrad, jakim jest budynek Dawnego Aresztu Śledczego Warszawa-Mokotów przy ul. Rakowieckiej. Nakreślił istotę organizowania w tym miejscu Biblioteki im. J. Kurtyki, której celem jest m.in. gromadzenie opracowań zagranicznych traktujących o problematyce polskiej, co stanowi o unikatowości placówki.

Red. Płużański, rozpoczynając rozmowę, nawiązał do przypadków przeinaczania faktów historycznych przez Jad Waszem. Spytał, czy można to uznać za działanie celowe, relatywizujące historię. Prof. Dyduch, przywołując wybrane teorie izraelskich politologów i antropologów, podkreśliła znaczenie Instytutu jako „świątyni świeckiej religii”, która buduje tożsamość Izraelczyków. Owa „religia obywatelska”, oparta na pamięci o Holokauście, ma integrować i mobilizować społeczeństwo, a także legitymizować istnienie i politykę państwa. Badaczka zwróciła jednocześnie uwagę, że Polska w tym modelu nie pełni roli podmiotowej.

Prof. Żbikowski odniósł się do znaczenia świadków Zagłady dla Żydów. O ile działalność Jana Karskiego jest znana i traktowana z atencją zwłaszcza w USA (w mniejszym stopniu w Izraelu), o tyle raporty Witolda Pileckiego (ze względu na małą ilość informacji o Holokauście) są właściwie nieznane. Postać tego pierwszego nie jest jednak w wystarczający sposób popularyzowana przez polską kulturę. Profesor opowiedział o początkach Instytutu oraz wymianach młodzieży polsko-izraelskiej. Zdementował opinię, jakoby Polska była przedmiotowo traktowana przez Izrael. Jego zdaniem, większe napięcia istnieją chociażby w zakresie stosunków izraelsko-węgierskich. Nadmienił, że strona polska powinna zainwestować w rozbudowę infrastruktury upamiętniającej historię Żydów. Jako punkt odniesienia wskazał Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.

Następnie głos zabrał Prof. Berendt, który krytycznie ocenił niektóre zaniedbania Instytutu w zakresie prostowania merytorycznych błędów na swoich wystawach. Podkreślił przy tym rolę pojedynczych osób (zwłaszcza świadków historii) i mediów w zakresie nagłaśniania tego typu spraw. Zauważył jednak, że podobne błędy są popełniane również w Polsce, nawet w publikacjach Instytutu Pamięci Narodowej. Zdaniem Profesora, najważniejszy jest rodzaj podejmowanych reakcji. Historyk szczególnie mocno uwypuklił różnorodność postaw Polaków w czasie II wojny światowej. Zachowaniom chwalebnym i odważnym towarzyszyły działania haniebne i zbrodnicze. Profesor dodał, że należy nagłaśniać przypadki świadków Zagłady, uwypuklać postawy heroiczne, ale jednocześnie nie wolno unikać tematów trudnych. Perspektywa partnerów Polski jest odmienna, pozbawiona emocji. To rodzi nieporozumienia. Zdaniem Prof. Berendta, aby umacniać podmiotowość Polski w tej debacie, trzeba rozwijać aktywność, która wzrasta od połowy lat 80. XX w. Szczególne miejsce zajmują tu badania interdyscyplinarne, podejmowane przez specjalistów z różnych dziedzin. Widać to choćby po zwiększającej się liczbie polskich uczonych czytających źródła żydowskie w języku hebrajskim czy jidysz. Badacz nadmienił, iż ważnym wymiarem działalności Jad Waszem jest archiwizowanie świadectw. W ponad 60-letniej działalności, dzięki żmudnej pracy, Instytut zdołał zgromadzić ponad 100 tys. relacji.

Powyższą wypowiedź uzupełnił Prof. Żbikowski, który zwrócił uwagę na to, że Holokaust jako problem staje się coraz bardziej historyczny wskutek opadania powszechnych emocji. To rodzi szansę na fabularyzowanie tej historii, co powinna wykorzystać Polska. Prof. Dyduch przestrzegła z kolei przez zagrożeniem wynikającym z mitologizacji historii poprzez jej generalizowanie, angażowanie emocji, a nawet jej sakralizowanie, co ma miejsce od kilku lat w Izraelu oraz niektórych krajach Europy. Jej zdaniem, należy odejść od podejmowania prób zmieniania modelu nauczania historii w Izraelu i skupić się na odpowiednim nauczaniu w Polsce. Ponadto, jak oceniła Prof. Dyduch, wyzwaniem dla polskiej nauki jest jej większa obecność w świecie. Kluczową rolę w tym zakresie winno odgrywać zwiększenie środków na badania. Red. Płużański zamknął ten wątek rozmowy przywołaniem kontrowersji dotyczących odpowiedzialności za Holokaust oraz zarzutów wobec Polaków formułowanych przez czołowych polityków izraelskich.

Kolejny temat dotyczył Medalu „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Moderator zapytał o ocenę kryteriów przyznawania tego tytułu i pogląd, jakoby więcej Polaków powinno go otrzymać. Prof. Żbikowski podkreślił, że obok pięknej idei nagradzania Sprawiedliwych, musimy sobie uzmysłowić skalę ofiar. Stwierdził, że na jednego Sprawiedliwego przypadało wielu zamordowanych. Prof. Dyduch zwróciła natomiast  uwagę na fakt, iż Medal jest inicjatywą izraelską. Red. Płużański przypomniał, że polskie opóźnienia dotyczące honorowania Sprawiedliwych wynikają z powojennych rządów komunistycznych.

Prof. Berendt genezę odznaczenia i samego Jad Waszem wpisał w szerszy kontekst. Najwcześniejsze chronologicznie inicjatywy pojawiły się w 1945 r. w Palestynie. Jednakże konflikt izraelsko-palestyński zawiesił te działania. Uczony zaznaczył, że od początku powołania Instytutu w 1953 r. jego celem było upamiętnienie ofiar, Żydów stawiających opór oraz bohaterów ratujących ich. Niestety, okazuje się, że grupa polskich Sprawiedliwych ma charakter zamknięty (ok. 6 800 nazwisk). Trudno rozszerzyć to grono o kolejne osoby. Ponadto, zdaniem Profesora, więcej zaniedbań w zakresie badania zasług Sprawiedliwych jest po stronie polskiej. Na uznanie z kolei zasługuje trudna i systematyczna praca archiwizowania źródeł i relacji przez pracowników Jad Waszem. Wedle jego opinii, kryteria przyznawania Medalu zmieniały się na przestrzeni lat, będąc jednocześnie kontrowersyjnymi. To samo wyróżnienie otrzymywały bowiem osoby oferujące Żydom pomoc o skrajnie odmiennej intensywności. Jeszcze inne osoby w ogóle nie otrzymały odznaczenia. Dodatkowe wątpliwości dotyczą statusu relacji. W ocenie Prof. Berendta, wyzwaniem dla Jad Waszem będzie uznanie, czy wymienienie nazwiska we wspomnieniach osoby ocalonej (już nieżyjącej) jest równoznaczne z klasycznym wnioskiem o nadanie Medalu. Tego typu „ponowne odczytanie” źródeł może – choć nieznacznie – zwiększyć liczbę Polaków uhonorowanych Medalem.

W dalszej kolejności Prof. Żbikowski sformułował zarzut, że w Polsce nie zależy nam na upamiętnieniu wszystkich Polaków ratujących Żydów. Uwrażliwił on na aktualne dane statystyczne, które pokazują mniejszą liczbę Żydów ocalonych wśród Polaków i dzięki nim (ok. 20 tys. osób). Stwierdził, że więcej Żydów, wbrew działaniom Niemców, przetrwało obozy koncentracyjne i obozy zagłady niż przeżyło dzięki pomocy Polaków. Zgodził się z Prof. Berendtem, iż w przyszłości nie uda się poszerzyć grona odznaczonych Polaków. Jedyne co możemy zrobić, to realnie i uczciwie odtwarzać proporcje różnych postaw wobec Żydów. Kosztem odnajdywania kolejnych dowodów na heroiczne zachowania będzie jednak gromadzenie dodatkowych świadectw dotyczących udziału Polaków w mordowaniu Żydów.

Prof. Berendt dodał, że polska narracja, opierająca się na wnikliwych badaniach źródłowych, nie musi być oczywista dla narracji zagranicznych. Uczulił również, że naturalną konsekwencją nagłaśniania przez Polskę aktywności Polskiego Państwa Podziemnego, potępiającego zbrodnie na Żydach w czasie wojny, są pytania dotyczące chronologii i efektywności działania polskich instytucji konspiracyjnych. A to już rodzi kontrowersje.

Ostatnie pytanie odnosiło się do współpracy Jad Waszem z polskimi instytucjami naukowymi. Prof. Żbikowski wyraził się o niej entuzjastycznie, zwłaszcza w kontekście kooperacji z Żydowskim Instytutem Historycznym. Podkreślił np. wysoki poziom merytoryczny wystawy w Jad Waszem obrazującej historię Żydów polskich. Krytycznie natomiast ustosunkował się do malejącej roli polskich Żydów w Jad Waszem (także w Izraelu), a tym samym ich zmniejszającego się wpływu na tamtejszą narrację. Wynika to z faktu stopniowego odchodzenia tego pokolenia. Prof. Dyduch nawiązała do swoich pozytywnych doświadczeń podczas współpracy z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau, podkreślając znaczenie wspólnych polsko-izraelskich projektów edukacyjnych. Wymieniła również przykładowe inicjatywy przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Natomiast Prof. Berendt wyraził pesymizm dla stosunków polsko-żydowskich, wynikający ze stopniowego odchodzenia polskich Żydów w Izraelu, świadków historii, łączących swoje życiowe doświadczenia z wiedzą. Zagrożeniem może być w przyszłości wzrost znaczenia Żydów pochodzących z dawnego Związku Sowieckiego, nastawionych często antypolsko. Dlatego tak ważne powinno być prowadzenie rzetelnych badań oraz ich popularyzowanie w językach kongresowych i w Internecie.

W końcowej części spotkania nastąpiły komentarze, polemiki i pytania z sali. Zwieńczeniem całego cyklu ma być publikacja książkowa. Debaty organizowane przez Fundację podzielone są na moduły tematyczne traktujące o relacjach: polsko-żydowskich, polsko-ukraińskich, polsko-niemieckich oraz polsko-rosyjskich.

Poniżej filmowe nagranie całości spotkania udostępnione dzięki uprzejmości portalu Blogpress.pl

Poniżej galeria zdjęć z wydarzenia

Dyskusje są przygotowywane w ramach projektu Klaster Pozarządowy dla Rzeczypospolitej – na styku nauki, kultury i edukacji obywatelskiej. Nowe miejsce debaty o Polsce. Został on dofinansowany ze środków Programu „Fundusz Inicjatyw Obywatelskich”.

Patronat nad cyklem objęli: „Rzeczpospolita”, „Uważam Rze Historia”, „DoRzeczy” oraz historykon.pl. Partnerami projektu są: Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej oraz Fundacja dla Rzeczypospolitej.

 

 

 W środę 20 lutego 2019 r. o godz. 18:00 w Bibliotece im. Janusza Kurtyki przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie odbędzie się debata "Relacje polsko-żydowskie a działalność Instytutu Jad Waszem".

Jest to druga dyskusja cyklu "Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości?", mającego na celu zidentyfikowanie i zdiagnozowanie węzłowych zagadnień związanych ze stosunkami międzynarodowymi w kontekście różnie interpretowanej przeszłości oraz opracowanie konkretnych recept w tym zakresie.

Dyskutować będą:

- dr hab. Joanna Dyduch

ekspert ds stosunków międzynarodowych, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

- dr hab. Grzegorz Berendt

historyk, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

- prof. dr hab. Andrzej Żbikowski

historyk, Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie

Moderator:

- dr Martyna Rusiniak-Karwat

historyk, politolog, PAN, Instytut Pileckiego

UWAGA: ze względów zdrowotnych Pani doktor musiała zrezygnować z prowadzenia debaty. W roli moderatora zastąpi ją red. Tadeusz Płużański.

Zaproszeni paneliści pochyla się nad następującymi zagadnieniami:

Jaka jest jego geneza Instytutu i jakie były cele jego powstania?
Jaka jest jego polityka naukowa i wydawnicza?
Czym jest dziś dla Żydów?
Jak wobec jego charakteru i działalności powinno ustosunkować się państwo polskie, prowadząc politykę międzynarodową i politykę pamięci?

Dyskusja potrwa około godziny i zakończy ją sesja pytań od publiczności. Po zakończeniu oficjalnej części zapraszamy do dyskusji kuluarowej przy filiżance kawy lub herbaty.

Wstęp wolny.

Więcej o projekcie "Historia, prawda, teraźniejszość":

Spotkanie stanowi część projektu "Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości?". Składa się nań cykl debat, mających na celu zidentyfikowanie i zdiagnozowanie węzłowych zagadnień związanych ze stosunkami międzynarodowymi w kontekście różnie interpretowanej przeszłości, opracowanie konkretnych recept w tym zakresie oraz utrwalenie zgromadzonych wniosków w formie publikacji książkowej.

Plan organizatorów zakłada zorganizowanie 12 dyskusji skupionych w czterech cyklach tematycznych z udziałem naukowców i specjalistów reprezentujących różne dyscypliny: historyków, politologów i publicystów. Cykle odnoszą się do zagadnień związanych z relacjami: polsko-żydowskimi, polsko-ukraińskimi, polsko-niemieckimi oraz polsko-rosyjskimi. Po zakończeniu wszystkich cykli tematycznych planowana jest publikacja powstałych na ich kanwie refleksji.

Miejsce, dyskusja i cały cykl powstają w ramach projektu "Klaster Pozarządowy dla Rzeczypospolitej - na styku nauki, kultury i edukacji obywatelskiej. Nowe miejsce debaty o Polsce". Projekt został dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

Patronat nad projektem objęli: „Rzeczpospolita”, „Uważam Rze Historia”, „DoRzeczy” oraz historykon.pl.

Partnerami cyklu debat są: Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej oraz Fundacja dla Rzeczypospolitej.

O stosunkach polsko-żydowskich i USA w Fundacji im. Janusza Kurtyki

Dnia 14 listopada 2018 r. w siedzibie Fundacji im. Janusza Kurtyki w Warszawie odbyła się debata otwierająca cykl spotkań pt. Historia, prawda, teraźniejszość. Jak prowadzić stosunki międzynarodowe w kontekście przeszłości?

Pierwsza dyskusja poświęcona była stosunkom polsko-żydowskim w kontekście amerykańskiej administracji. Swoje przemyślenia zaprezentowali: dr Tomasz Płudowski, amerykanista i medioznawcza z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, red. Bronisław Wildstein, pisarz i publicysta, członek Rady Programowej Fundacji oraz dr Artur Wróblewski, amerykanista z Uczelni Łazarskiego w Warszawie. Rozmowę moderował red. Tomasz Pietryga, dziennikarz „Rzeczpospolitej”.  

Punktem wyjścia dyskusji było stwierdzenie red. Pietrygi o ponownym nagłośnieniu relacji polsko-żydowsko-amerykańskich wskutek kontrowersji wokół nowelizacji ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej. Dr Wróblewski omówił rolę środowiska żydowskiego w amerykańskiej polityce. Red. Wildstein sformułował tezę, iż problem napięć w stosunkach polsko-żydowskich wynika z zaniedbania III RP, jakim były zewnętrzne narracje o polskiej historii najnowszej. Interpretacje te – zwłaszcza niemiecka i rosyjska – wpisują się we współczesne prądy intelektualne. Dr Płudowski podjął próbę krytycznej analizy problemu z punktu widzenia amerykańskiego mainstreamu. Refleksję tę uzupełnił badacz z Uczelni Łazarskiego, podnosząc kwestię szczególnej wrażliwości Polaków na punkcie formułowania wobec nich oskarżeń o współudział w Holokauście, konfrontując to z brakiem rozliczeń ze strony niektórych państw zachodnich dotyczących współpracy z III Rzeszą. Stwierdził ponadto, że antypolonizm Izraela, w ramach syndromu „oblężonej twierdzy”, złożył się na mit założycielski tego państwa w 1948 r. Z tego punktu widzenia wspólna deklaracja premierów Morawieckiego i Netanjahu z czerwca 2018 r. miała kluczowe znaczenie. Red. Wildstein podkreślił, że problem tzw. polskich obozów śmierci stanowi konsekwencję określonego postrzegania Polski w świecie. Według niego, dowodzi to tezie, że historia jest przykładem soft power, wykorzystywanym przez państwa w zakresie realizacji ich interesów. Dlatego Polacy – zaapelował pisarz – powinni opowiedzieć swoją własną historię.

Dr Płudowski na pytanie o wzmacnianie sojuszu polsko-amerykańskiego odpowiedział, że nie należy go przeceniać, gdyż kwestia ta może stanowić przedmiot wewnętrznych rozgrywek w polityce amerykańskiej, a także próbę „rozgrywania” Polską Unii Europejskiej przez Donalda Trumpa. Zdaniem naukowca z UKSW, Polacy nie powinni obawiać się „JUST act”. Jak stwierdził, w USA ma ona służyć wyłącznie celom informacyjnym oraz swoistej „sprawiedliwości dziejowej”. Punktem wyjścia dla strony polskiej powinno być zaś uchwalenie ustawy reprywatyzacyjnej. Dla dr. Wróblewskiego „JUST act” jest z kolei formą psychologicznego nacisku na Polskę, mającą na celu uruchomienie odpowiednich procedur prawnych w zakresie restytucji mienia żydowskiego na poziomie amerykańskiego Kongresu. Byłoby to wówczas niekorzystne dla strony polskiej. Dodał, że sama treść dokumentu jest sprzeczna z elementarnymi zasadami prawa.

Red. Wildstein podkreślił, że w obliczu omawianych wyzwań Polska powinna spróbować odnaleźć się w Europie, zwłaszcza że kraje zachodnie stają się wyraźnie coraz bardziej antyizraelskie. Dla dr. Płudowskiego ważnym problemem był negatywny wizerunek Polski w USA. Miało się na to składać rzekome ograniczanie wolności w kraju oraz odmienna wrażliwość w postrzeganiu Holokaustu. O ile w Polsce jest to zagadnienie przede wszystkim narodowe, o tyle za Wielką Wodą – egzystencjalne.

W końcowej części debaty nastąpiły komentarze i pytania z sali. Pokłosiem całego cyklu ma być publikacja książkowa. Spotkania będą podzielone na moduły tematyczne dotyczące relacji: polsko-żydowskich, polsko-ukraińskich, polsko-niemieckich oraz polsko-rosyjskich.

Miejsce, dyskusja i cykl powstają w ramach projektu Klaster Pozarządowy dla Rzeczypospolitej – na styku nauki, kultury i edukacji obywatelskiej. Nowe miejsce debaty o Polsce. Został on dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

Patronat nad cyklem objęli: „Rzeczpospolita”, „Uważam Rze Historia”, „DoRzeczy” oraz historykon.pl. Partnerami projektu są: Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej oraz Fundacja dla Rzeczypospolitej.

Zapraszamy do obejrzenia nagrania z debaty:

Poniżej zdjęcia z wydarzenia


 

Patron

Janusz Marek Kurtyka - ur. 13 sierpnia 1960 r. w Krakowie, zginął 10 kwietnia 2010 r. w Smoleńsku - polski historyk, mediewista, doktor habilitowany nauk humanistycznych. W latach 2005 - 2010 Prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

Janusz Kurtyka był jednym z pierwszych badaczy, którzy naukowo podjęli temat Żołnierzy Wyklętych, twórcą Zeszytów Historycznych WiN-u - periodyku naukowego, który przed powstaniem IPN stanowił jedną z kluczowych platform przekazywania wiedzy dotyczącej powojennego podziemia antykomunistycznego w PRL.

Za czasów jego prezesury w IPN dokonał się strategiczny przełom w narracji o polskiej historii najnowszej. Poddano systemowym badaniom naukowym agenturę komunistyczną w środowiskach opozycyjnych i dzieje podziemia antykomunistycznego co, już po jego śmierci, zaowocowało rozkwitem inicjatyw obywatelskich w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych 1 marca. Inicjatorami jego ustanowienia byli Prezydent RP Lech Kaczyński i Prezes IPN Janusz Kurtyka.

Kawaler odznaczeń państwowych: Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski, Krzyża Komandorskiego z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyża Wolności i Solidarności, Orderu Zasługi dla Ukrainy III klasy. Laureat Nagrody Kustosz Pamięci Narodowej oraz licznych nagród naukowych.

 

Dane kontaktowe

Adres rejestrowy:                 Adres do korespondencji:

ul. Wysłouchów 4/20           Ul. Rakowiecka 37
30-611 Kraków                      02-521 Warszawa

tel: +48 667 374 761

kontakty e-mail:

Prezes Zarządu: prezes@fundacjakurtyki.pl

Wiceprezes ds. projektowych: projekty@fundacjakurtyki.pl

Wiceprezes ds. naukowych: nauka@fundacjakurtyki.pl

Kierownik ds. promocji: media@fundacjakurtyki.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone © Fundacja im. Janusza Kurtyki
projekt i wykonanie Studio graficzne