Relacja z debaty „Dlaczego znów to samo?! O historii resetów z Rosją” [TEKST, ZDJĘCIA, WIDEO]

W swojej początkowej wypowiedzi prof. Hieronim Grala skupił się na metodologicznej stronie zagadnienia resetu. Wskazał na różnice pomiędzy koncepcjami Obamy i Trumpa a wcześniejszymi wydarzeniami politycznymi, które nie zasługują jego zdaniem na objęcie tym terminem z uwagi na to, że były działaniami spotykanymi standardowo w polityce międzynarodowej. 

Goście poddawali analizie tego typu aktywności dyplomatyczne spotykane na przestrzeni wieków, zarówno w kontekście potęgi europejskiej Stanów Zjednoczonych czy kwestii polskiej. 

Dr Łukasz Adamski, zapytany w tym kluczu o przykład jednego sukcesu w historii stosunków polsko-rosyjskich czy polsko-sowieckich, zaproponował do omówienia kazus traktatu Sikorski-Majski z okresu drugiej wojny światowej. Traktat ten był o tyle kontrowersyjny, że strona polska była świadoma ciężkich grzechów rosyjskich,  przede wszystkim kwestii Zbrodni Katyńskiej czy też najazdu Sowietów na Polskę we wrześniu 1939 r. W takich okolicznościach w grę wchodziła analiza, czy należy w ogóle paktować ze Stalinem. Generał Sikorski odpowiedział na ten dylemat twierdząco. Jako przykład rezultatu takiej decyzji została wymieniona możliwość uwolnienia z łagrów sowieckich wielu Polaków, którzy następnie stworzyli armii Andersa. Omówiony został więc przykład tego, że niezależnie od tego, z kim prowadzimy relacje dyplomatyczne, niezależnie od tego, jak wielkim nasz partner w rozmowach (w tym wypadku Stalin) jest zbrodniarzem, warto być jednak w dyplomatycznej grze, gdyż może to niekiedy doprowadzić do uratowania tysięcy ludzkich istnień. 

Prof. Henryk Głębocki w swojej analizie poruszył wątek racji moralnych, które stoją za relacjami dyplomatycznymi I od których nie można całkowicie abstrahować. 

Warto odnotować wątek jakości polskiej dyplomacji. Prof. Grala zapytany o jej kondycję w kontekście relacji z Rosją wskazywał na głębokie nieprzygotowanie współczesnych kadr dyplomatycznych Rzeczypospolitej. Swoją opinię wzmocnił używając dającego do myślenia porównania zabiegów obozu Hotelu Lambert w XIX w.  z dyplomacją dzisiejszą. Wtedy to aktywność międzynarodowa Czartoryskiego potrafiła być bardziej wydajna od tej teraźniejszej, mimo że środowisko wokół niego zgromadzone  nie miało do dyspozycji aparatu państwa. 

Co więcej, dr Łukasz Adamski wskazywał na rozbieżności pomiędzy wektorami polskiej i rosyjskiej polityki w naszym regionie. Otóż dla Rosjan istotnym interesem jest budowanie strefy buforowej przed terenami, które uznają za swoją strefę dominacji. Tą strefą buforową jest zdaniem panelisty Europa Środkowo-Wschodnia. Zdaniem Rosji powinna ona być być zneutralizowana, co stoi w oczywistej i skrajnej sprzeczności z koncepcjami polskimi pragnącymi silnych suwerennych państw w tym obszarze. 

W zakresie oceny postawy Zachodu wobec Rosji goście skupili się na odmienności poglądów Polski oraz tych reprezentowanych przez kraje zachodnie. Te ostatnie, z racji na mniejsze zagrożenie rosyjską polityką ekspansywną, akcentują znacznie rzadziej sprawy dla nas wyjątkowo istotne, takie jak suwerenność czy samodzielny byt. W związku z tym traktują Rosję jako normalnego partnera w relacjach. Dr Łukasz Adamski przytoczył w tym kontekście słowa Siergieja Ławrowa, który wskazywał, iż Polska dyplomacja zaraziła Zachód rusofobią. Można to uznać za Polski sukces, gdyż szereg krajów Zachodu przyjęło bliższą nam perspektywę patrzenia na Rosję. 

Spotkanie zgromadziło liczne audytorium, wypełniając kawiarnię historyczną Fundacji. Obecność publiczności śledzącej z uwagą kierunek rozmowy, zaowocowało dodatkowym pytaniem i stało się przyczynkiem do finałowej rundy wypowiedzi.