Z okazji przypadającego na 1 marca Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Fundacja im. Janusza Kurtyki zorganizowala debatę pt.:”Przygaszony płomień? Bilans pamięci o Żołnierzach Wyklętych”, Odbyła się 26.02.2025 r. o godz. 18.00 w lokalu Fundacji, „Latarnia historii” przy ul. Puławskiej 152 w Warszawie.
Spotkanie w Latarni historii stanowiło przyczynek do refleksji nad dostrzegalnym przez wiele środowisk, choć nie zbadanym w pełni zjawiskiem zmniejszającego się zainteresowania społecznego żołnierzami Antykomunistycznego Podziemia Niepodległościowego.
Zgromadzeni paneliści (dr hab. Witold Wasilewski i dr Tomasz Łabuszewski z Instytutu Pamięci Narodowej oraz Prezes Zarządu naszej Fundacji, Paweł Kurtyka), animowani pytaniami moderatora (Dr. Damiana Bębnowskiego, Wiceprezesa Zarządu naszej Fundacji) podeszli do sprawy z różnych perspektyw.
Dr Łabuszewski, jako dyrektor warszawskiego oddziału IPN, wskazywał na stronę badawczą i instytucjonalną problemu. Podkreślał, że mimo wielkości zatrudniającej go instytucji, nie jest ona w stanie poświęcić się badaniom nad tematyką Żołnierzy Wyklętych w dostatecznym stopniu ze względu na obciążenie biurokratyczne oraz konkurencję innych tematów i projektów. Alarmował, że temat, stanowiący przedmiot relacjonowanej debaty, nadal jest niedostatecznie zbadany, a badania te są niedostatecznie upowszechnione, czego skutkiem jest powielanie co roku przy okazji kolejnych Narodowych Dni Pamięci Żołnierzy Wyklętych tych samych zarzutów wobec żołnierzy II konspiracji. Warto odnotować także wątek filmów o Żołnierzach Wyklętych powstałych w ostatnich latach. Panelista ocenił je nisko, podkreślając, że produkowanie tego typu przedstawień stanowi marnowanie pieniędzy publicznych.
Nieco odmiennie, bo z perspektywy recepcji społecznej, podszedł do tematu Paweł Kurtyka. Jako działacz III sektora porównywał pamięć o Żołnierzach Wyklętych do pamięci o Powstaniu Warszawskim. Tajemnicą sukcesu tej drugiej, jak podkreślał Prezes Kurtyka, był ponadśrodowiskowy i ponadpolityczny konsensus co do istoty Powstania dla tożsamości współczesnej Polski. O taki konsensus, jak sugerował, należałoby starać się, chcąc, aby pamięć o Antykomunistycznym Podziemiu Niepodległościowym stała się zjawiskiem przeżywanym jak najszerzej. Panelista podkreślał także, że nie jest konieczne szukanie wzoru niezłomności we wszelkich sferach życia żołnierzy II konspiracji – wystarczy, że odnosić się będziemy do niego myśląc o fundamentalnych wyborach dokonanych przez nich jeśli chodzi o stosunek do narzuconego przez Sowietów systemu politycznego i okupacji.
Dr Witold Wasilewski wniósł do wymiany zdań nieco entuzjazmu. Wskazywał, że o Wyklętych mówi się wciąż sporo. Podkreślił zainteresowanie, jakim cieszą się publikacje, komiksy i lokalne upamiętnienia. Powołał się także na badania, zgodnie z którym zdecydowana większość ankietowanych wskazywała na Żołnierzy Wyklętych jako na bohaterów. Przyznał jednak także rację tym, którzy dostrzegają słabnące z roku na rok zainteresowanie dyskutowanym zagadnieniem.
Debata wzbudziła zainteresowanie publiczności. Z sali wybrzmiał między innymi głos dotyczący politycznego charakteru upamiętniania czy pytanie o sugerowany przez panelistów sposób prezentowania wiedzy o Niezłomnych.
Po zakończeniu debaty, najbardziej zaangażowanych tok dyskusji zwiódł w stronę dalszych dociekań kuluarowych.
KOLEJNA DEBATA W LATARNI JUŻ 26.03.2025 – PRZYJDŹ I POROZMAWIAJMY O GRACH HISTORYCZNYCH PODCZAS DYSKUSJI „(WIELKA) HISTORIA W GRACH”. WIĘCEJ INFORMACJI:
https://fundacjakurtyki.pl/wielka-historia-w-grach-debata-w-latarni-historii-26-03-2025/
